Τέταρτο
Δεν υπάρχουν σχόλια 206 Προβολές

Χρίστος Λάσκαρης, ο σημαντικός ποιητής της Πάτρας

l3

l3


“Παρακαλώ, ένα ποίημα”
Ένα ποίημα,
δώσε μου ένα ποίημα-
ένα ποίημα από κείνα που τσιγκουνεύεσαι
κι όχι απ’ αυτά
που έχεις σε πρώτη ζήτηση

11 Ιουνίου 2008, ημέρα Τετάρτη στην πόλη της Πάτρας, απεβίωσε σε ηλικία εβδομήντα επτά χρονών ο ποιητής Χρίστος Λάσκαρης, ο οποίος γεννήθηκε στο Χάβαρι Ηλείας και μεγάλωσε στην Πάτρα. Σπούδασε στην Παιδαγωγική Ακαδημία της Τρίπολης, αλλά δεν άσκησε ποτέ το επάγγελμα του δασκάλου. Ως τη συνταξιοδότησή του εργάστηκε στον Ασφαλιστικό Οργανισμό Αστικών Λεωφορείων Πατρών. Παράλληλα, αφοσιώθηκε στα Γράμματα και ειδικότερα στην ποίηση.

Στα 39 του χρόνια (1970), σε σχετικά μεγάλη ηλικία δηλαδή, δημοσίευσε για πρώτη φορά την ποίησή του. Συγκεκριμένα στην ανθολογία νέων λογοτεχνών «Παρουσίες» (Αθήνα). Ο ίδιος ο Χρίστος Λάσκαρης μιλώντας για τους ποιητές που αγάπησε αλλά και επηρεάστηκε είχε πει «Ανήκω στην καβαφική ποίηση και την Παλατινή Ανθολογία. Και μ’ εκείνον που έχω κάποια συγγένεια και αγαπάω πολύ είναι ο Ουγκαρέτι, το ίδιο και ο Λι Μάστερς. Οπωσδήποτε μην παραλείψετε τον Καρυωτάκη».

Ποιητής της δεύτερης μεταπολεμικής γενιάς ήταν μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων ενώ ποιήματά του περιέχονται σε πολλές ανθολογίες και πολλά έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες όπως τα Γερμανικά, τα Ισπανικά, τα Πολωνικά, τα Πορτογαλικά κ.ά.

Το 2007, έναν χρόνο πριν τον θάνατό του, επάξια του απονεμήθηκε το διεθνές βραβείο ποίησης Καβάφη, από το Ινστιτούτο Μελετών Ανατολικής παράδοσης Μοχάμεντ Άλι του Καΐρου.

Παρότι ήμασταν «συγκάτοικοι» στη γενέθλια πόλη της Πάτρας για πολλά χρόνια, ποτέ δεν συναντηθήκαμε. Συνονόματοι με μια διαφορά στο γράμμα «ι». Μια ορθογραφική διαφορά που μπορεί να οδηγήσει τα ονόματα μας και σε διαφορετικές ερμηνείες. Άλλο σημαίνει «Χρίστος» και άλλο «Χρήστος» όταν οι λέξεις τονιστούν στην λήγουσα. Ειδικά στο δεύτερο όνομα αν μπει μπροστά και το στερητικό «α», τότε κάνει ακόμη πιο αναγκαία την ύπαρξη του ποιητή Χρίστου Λάσκαρη.

Πρωτοδιάβασα το πρώτο ποίημα του μετά από μια συνέντευξη του Ντίνου Χριστιανόπουλου, ο οποίος και εκθείαζε την ποίηση του Χρίστου Λάσκαρη, εντάσσοντας την, στον ίδιο λιτό μα και βαθιά ωμό και τραγικά αληθινό τρόπο γραφής με τον δικό του.

“Οι δύο λέξεις”
Θ’ αρχίσω με τη λέξη έρωτας
και θα τελειώσω
με τη λέξη χώμα.
Τις ενδιάμεσες,
θαρρώ πως τις μαντεύετε.

Έκτοτε συχνά-πυκνά διαβάζω ποιήματά του και κάθε φορά νιώθω την ίδια γλυκιά μαχαιριά εδώ μπροστά στο στέρνο μου που με ταχύτητα φωτός-σκέψης με οδηγεί βαθιά μέσα μου, στους τόπους της ξεχασμένης παιδικής ηλικίας μου που κατά περίεργο τρόπο είναι και τόσο κοντά στους τόπους έμπνευσης αλλά και πόνου του γραπτού μου λόγου.

“Μέσα σου να σκάβεις”
Μέσα σου να σκάβεις:
ξεθάβοντας
μέρες παιδικές
για τρυφερά,
εξαίσια ποιήματα.

Ένα παιδί που για τον Χρίστο Λάσκαρη ήταν επίσης και η αρχή της ποιητικής του έμπνευσης.

“Το παιδί”
Ὅταν καμιά φορά γυρίσω πίσω και κοιτάξω
μὲς στο μακρύ δρόμο,
πάντα στο βάθος βλέπω
ἕνα παιδί.
Τροφοδοτεί μὲ τὰ λυπημένα μάτια του
τα ποιήματά μου.

Ποιήματα που για τον εξέχοντα αυτόν ποιητή ήταν και μετουσίωση της προσωπικής του κάθαρσης.

“Μόνο μέσα στα ποιήματα”
Στην ψυχή μου
δεν ανταποκρίθηκε κανείς.
Τη ζεστασιά αν τη γνώρισα
τη γνώρισα μέσα στα ποιήματα.

Παρόλα αυτά ο Χρίστος Λάσκαρης αυτολογοκρίνεται και αυτοσαρκάζεται γράφοντας:

“Ο τρόμος μου σε παραλλαγές”
Δεν έγραψα ποτέ ποιήματα.
Ό,τι διαβάζετε,
είναι ο τρόμος της ψυχής μου.
Δοσμένος σε παραλλαγές.

Συνειδητά και καρτερικά παρέμεινε σε όλη του την ζωή στην πόλη της Πάτρας, περιγράφοντας μέσα από την ποίησή του τις βροχερές Κυριακές της επαρχίας.

“Εγκατάλειψη”
Έβρεχε,
έβρεχε πολύ
κι είχε βουλιάξει η ψυχή
στην υγρασία.
ακόμη μια χαμένη Κυριακή,
εδώ, στην επαρχία.

Σε αντίθεση με τους ποιητές της γενιάς του δεν ασχολήθηκε στο έργο του με κοινωνικοπλιτικά ζητήματα της εποχής του και παρέμεινε στους εσωτερικούς τόπους των ανθρώπινων αρχέτυπων αρθρώνοντας λόγο μινιμαλιστικό σαν ασπρόμαυρη φωτογραφία. Πολλοί που ασχολήθηκαν με το έργο του θεωρούν ότι ο Χρίστος Λάσκαρης θα μπορούσε να ήταν ένας πολύ καλός φωτογράφος.

“Θα μιλήσω γι’ αυτούς”
Θα μιλήσω γι’ αυτούς
που δεν εγνώρισαν ποτέ τον έρωτα,
για όλους όσους πλάγιαζαν
το βράδυ μ’ έναν ίσκιο,
που ένα φιλί
δε δρόσισε τον ύπνο τους,
δεν έσταξε στο στήθος τους
κανένας λόγος,
μόνο μια γεύση ερημιάς,
στα χείλη τους.
Γι’ αυτούς θα πω,
που έζησαν σαν τις φρυγμένες στέρνες,
ολάκερη ζωή.

Παρέμεινε επίσης συνειδητά μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας.

“Τα μεγάφωνα”
Τρέφω
μια έντονη αποστροφή
για τα μεγάφωνα.
Έτσι όπως τα βλέπω
από πάνω μου να χάσκουνε,
μου θυμίζουν επίμονα
την εξουσία.

Ο έρωτας κυριάρχησε στην ποίησή του.

“Οι εραστές της νύχτας”
Τη νύχτα όχι
δεν θα μας την πάρουν,
δεν θα μας την πάρουνε,
αγαπημένη.
Με τα κορμιά τους,
όλο και πιο πολλοί
θα την υπερασπίζουν εραστές.

“Έρωτας”
Στην πρώτη επαφή που είχαμε,
μιλήσαμε όπως δυο ξένοι
για πράγματα διάφορα σχεδόν.
Στη δεύτερη μπορώ να πω το ίδιο,
με κάποια στη φωνή μας διαφορά,
ένα χρωμάτισμα.
Ώσπου στην Τρίτη,
τα λόγια μας ακολουθούσαν παύσεις –
εκείνες οι γλυκές σιωπές
του έρωτα.

Εμπιστευόταν και περιέγραφε τα όνειρά του, ποιητής γαρ.

“Να τελειώνουμε!”
Ειν’ ένας τάφος,
που χάσκει μες στον ύπνο μου.
Στο πλάι με το φτυάρι του,
ο νεκροθάφτης.
Άντε, μου λέει,
να τελειώνουμε!

Ή μήπως δεν ήταν απλά ένα όνειρο του;

“Να με αφήσεις ήσυχο”
Σταμάτα να έρχεσαι στον τάφο μου.
Λουλούδια πάνω μου δε θέλω.
Και πρόσεξε:
το στήθος σου καθώς σκύβεις
ακουμπά την πλάκα μου.
Μπήκα εδώ να ησυχάσω.

Μα όσο και αν πέρασαν τα χρόνια ο Χρίστος Λάσκαρης συνέχιζε να τονίζει:

“Αλίμονό σου”
Αλίμονό σου
αν καταντήσει η ποίησή σου
μια γυναικούλα με συνήθειες·
αν κουραστεί
αν πάψει μέσα της η ερωμένη.

Οραματίζομαι την στιγμή εκείνη που σε έναν άλλο χωροχρόνο θα συναντιόμασταν επιτέλους, έστω και για μια φορά και θα τον κερνούσα ένα καφεδάκι σε ένα από τα καφενεία εκεί στην πλατεία των Υψηλών Αλωνίων, κοντά στην παιδική χαρά, που από ότι είχα ακούσει, του άρεσε να περνά τον ελεύθερο χρόνο του, όταν δεν έγραφε. Ο σπουδαίος ποιητής της γενέθλιας πόλης μου αλλά και της ψυχής μου, τότε σίγουρα θα μου απαντούσε:

“Επιμένω σ’ έναν άλλο κόσμο”
Επιμένω σ’ έναν άλλο κόσμο.
Τον έχω τόσο ονειρευτεί,
τόσο πολύ έχω σεργιανίσει μέσα του
που πια
είναι αδύνατο να μην υπάρχει.

Και για αυτό και μόνον το ποίημά του τον ευχαριστώ και τον ευγνωμονώ γιατί κατανοώ τους κοινούς μας άγιους τόπους.

Μια ενδεικτική βιβλιογραφία του Χρίστου Λάσκαρη:
• Απόγευμα προς βράδυ, έκδοση Γαβριηλίδης
• Δωμάτιο για έναν, έκδοση Γαβριηλίδης
• Ποιήματα (1978), έκδοση Γαβριηλίδης
• Να εμποδίσεις τις σκιές (1982), έκδοση Διαγώνιος
• Να τελειώνουμε (1986), έκδοση Διαγώνιος
• Σύντομο βιογραφικό (1991), έκδοση Διαγώνιος
• Ποιήματα (1995), έκδοση Μπιλιέτο
• Τέλος προγράμματος (1997), έκδοση Μπιλιέτο

Επισυνάπτω το πρώτο οπτικοακουστικό, σπάνιο ντοκουμέντο, όπου ο πατρινός ποιητής Χρίστος Λάσκαρης απαγγέλει μπροστά σε κάμερα ποιήματά του.


 

Το δεύτερο βίντεο είναι μια μουσική σύνθεση του συνθέτη Epavlis Pavlakis πάνω σε δέκα ποιήματα του Χρίστου Λάσκαρη.



Σχετικά με τον αρθρογράφο:
Έχει γράψει 87 Άρθρα

«Words are all we have», είπε ο Σάμουελ Μπέκετ. Mικρός σαν ήμουν, ήθελα να πραγματοποιηθούν οι τρεις ευχές που μου αναλογούσαν. Πάντα όμως έκανα την ίδια μοναδική ευχή. Τις άλλες δύο δεν χρειάστηκε να τις σπαταλήσω. Γιατί από μικρός βρήκα τους «Αγιους Τόπους» μου. Τους τόπους εκείνους όπου η μνήμη μου, δημιουργούσε τις λέξεις και οι λέξεις αρθρώνονταν σε λόγο. Μερικές φορές είμαι τυχερός και ο Λόγος με γεμίζει με το φως του. Τότε μιά βαθιά γαλήνη και παραδοχή με κατακλύζει. teatrofatses@gmail.com

LEAVE YOUR COMMENT

Your email address will not be published. Required fields are marked *

RELATED ARTICLES

Back to Top