Τέταρτο
Δεν υπάρχουν σχόλια 109 Προβολές

«Η Ευνοούμενη». Η γυναικεία σεξουαλικότητα σαν ένα όπλο εξουσίας, πως και γιατί ασκείται, κι από ποιον, πάνω σε ποιον;

MV5BMTYzNjMwODE3NV5BMl5BanBnXkFtZTgwMTYyODg5NTM@._V1_SX1500_CR0,0,1500,999_AL_b

MV5BMTYzNjMwODE3NV5BMl5BanBnXkFtZTgwMTYyODg5NTM@._V1_SX1500_CR0,0,1500,999_AL_


«Η Ευνοούμενη» (The Favourite)
Σκηνοθεσία: Γιώργος Λάνθιμος
Αγγλο-ιρλανδική ταινία του 2018
Πρωταγωνιστούν: Ολίβια Κόλμαν, Έμα Στόουν, Ρέιτσελ Βάις, Νίκολας Χουλτ

Ένα παλάτι γεμάτο γυναίκες, από τη βασίλισσα του Ηνωμένου Βασιλείου και τις έμπιστες της συμβούλους και, ταυτόχρονα, υψηλές θεραπαινίδες της έως τις παραδουλεύτρες. Η βασίλισσα, ασθενής σωματικά και ψυχικά, χωρίς παιδιά, έχοντας αποβάλει σ’ όλες τις παλαιότερες εγκυμοσύνες της, είναι έρμαιο της κολακείας και του έρωτα που της προσφέρουν οι ευνοούμενές της. Οι άντρες μέσα στο παλάτι είναι λίγοι, πολιτικοί, συμβουλάτορες κι ευγενείς που υποτάσσονται τελικά στη γυναικεία ευστροφία και σεξουαλικότητα. Οι κυνηγοί έχουν υποβιβαστεί σε θηράματα. Οι περισσότεροι άντρες πολεμούν (κι ο πόλεμος συνεχίζεται με βάση την απόφαση της βασίλισσας, για την ακρίβεια, με βάση την επιρροή που ασκεί η σύμβουλος κι ερωμένη της βασίλισσας πάνω της, αρνούμενη να αιτηθεί ειρήνη με τους αντιπάλους με το πρόσχημα της επίδειξης δύναμης που θα καταστείλει κάθε μελλοντική φιλοδοξία του εχθρού και παρά την οικονομική ανέχεια που εξαπλώνεται στη χώρα από τη συνέχισή του). Σ’ αυτόν τον μικρόκοσμο με τα τεράστια δωμάτια, τους αχανείς διαδρόμους και τους λίγους ανθρώπους που το κατοικούν, είναι οι γυναίκες που εξουσιάζουν. Και, πάλι όμως, νομοτελειακά θαρρείς, αναπτύσσονται δολοπλοκίες, συνωμοσίες, πρόσκαιρες συμμαχίες. Άραγε το διακύβευμα είναι μονάχα η ικανοποίηση των προσωπικών φιλοδοξιών; Ή η γυναικεία φύση ασκεί κι υπόκειται την εξουσία διαφορετικά από την αντρική; Είναι πιο ευάλωτη στα πάθη των προσωπικών σχέσεων; Έχει μεγαλύτερη επαφή με τον ιδιαίτερο ανθρώπινο χαρακτήρα, με την έκφραση των φόβων και των συναισθημάτων; Καταφέρνει να διατηρεί μιαν ανθρωπιά, μια διάθεση συγχώρεσης, μια προσπάθεια επανασύνδεσης, ένα συναισθηματικό αντίβαρο που εξισορροπεί τα ανάλγητα παιχνίδια εξουσίας που εξυφαίνονται κάθε δευτερόλεπτο; Κι όταν απουσιάζουν οι άντρες, τότε η γυναικεία σεξουαλικότητα πως και γιατί χρησιμοποιείται σαν ένα όπλο κυριαρχίας; Ασκείται πλέον από ποιον, πάνω σε ποιον; Οι γυναίκες θα υιοθετήσουν τελικά τις γνώριμες αντρικές συμπεριφορές και ρόλους μέσα σ’ αυτό το ανθρωποκτόνο παιχνίδι της εξουσίας;

Ο Λάνθιμος πρώτα στήνει το σκηνικό μιας θεατρικής παράστασης όπου θα παιχτεί η ιστορία του: η χρήση των ευρυγώνιων φακών, το ζωντανό φυσικό ντεκόρ που μοιάζει σαν σχεδιασμένο από κάποιο σκηνογράφο κι η αεικίνητη κάμερα που τρέχει να διανύσει τους ατέλειωτους διαδρόμους ώστε να μπει στα τεράστια κλειστά δωμάτια όπου λαμβάνονται οι αποφάσεις. Λες κι όλα όσα βλέπουμε, δεν είναι παρά μια θεατρική ανα-παράσταση των τόσο γνωστών ανθρώπινων ιστοριών: δίψα για εξουσία, φόβος της απώλειάς της, αδιάκοπη διεκδίκησή της, συγκυριακές συμμαχίες κι αμοραλιστικές λυκοφιλίες. Διαποτισμένα υπόγεια από την εύθραυστη, φοβισμένη ανθρώπινη ψυχοσύνθεση που ζει με τη διαρκή αγωνία ότι δεν θ’ αργήσει να έρθει εκείνη η τραγική ώρα που θα χαθούν όλα, η εύνοια, οι προνομιούχες θέσεις, η εξουσία πάνω στους άλλους. Δεν υπάρχει ενδιάμεση κλίμακα στην πτώση: ή θα καταφέρεις να κατακτήσεις και να διατηρήσεις την εξουσία ή θα πεταχτείς στο δρόμο. Εκτός κάδρου της ταινίας όμως – και του προβληματισμού του Λάνθιμου- υπάρχει η χειρότερη μοίρα για τους ανθρώπους: είναι για το λαό, που προμηθεύει με την ίδια του τη ζωή σαν πρώτη ύλη, ακατάπαυστα, στους πολέμους που δεν τον αφορούν και που μονάχα υπόκειται τη μοίρα που έχουν αποφασίσει οι κρατούντες γι’ αυτόν. Στο όνομα της αγάπης για το έθνος και του μίσους για το έθνος του άλλου. Γι’ αυτό κι οι προσωπικές τραγωδίες όσων ζουν μέσα στο παλάτι ή στην εγκαταλειμμένη ύπαιθρο αλλά μακριά από τα πεδία των μαχών, έχουν κάτι το δραματοποιημένα τραγικό, κάτι το υπόγεια γκροτέσκο.

MV5BOTczMTI1OTUwOV5BMl5BanBnXkFtZTgwMDc5MTA4NjM@._V1_SX1777_CR0,0,1777,955_AL_

© 2018 – Fox Searchlight


Όμως αυτή η παραβολή του Λάνθιμου δεν καταφέρνει, κατά τη γνώμη μου, να γίνει μια πικρή μεταφορά του ανθρώπινου φόβου που είναι το βαθύτερο κίνητρο στα ανάλγητα παιχνίδια εξουσίας: ο άνθρωπος δεν σταματάει ν’ αποζητάει την αποδοχή, να φοβάται την απόρριψη, σαν ζωτικά υποκατάστατα της απουσίας της αγάπης και της άρνησης της αναζήτησής της. Κι έτσι η ταινία του δεν αφήνει ένα πιο βαθύ υπαρξιακό αποτύπωμα. Οι ιστορίες των ηρώων της ταινίας, δεν αντανακλούν σαν καθρέφτης τους δικούς μας αντίστοιχους φόβους και τη δική μας αντίστοιχη διαρκή αγωνία για το πόσο θα διαρκέσει η καλή τύχη μας, όταν τη βιώνουμε, για το τι μπορούμε να κάνουμε ώστε να μη τη χάσουμε, για το τι πρέπει να κάνουμε για να την κερδίσουμε όταν την έχουν οι άλλοι. Για το που χωράει μέσα σε όλα αυτά μια ελάχιστη ηθική κι αγωνία για τη διαφύλαξη ενός τελευταίου υπολείμματος αυτοσεβασμού και που μπορεί να στριμωχτεί ένας στοιχειώδης στοχασμός ότι η δική μας νίκη, είναι αναπόφευκτα η ήττα του άλλου, ότι η δική μας χαρά είναι ο πόνος ενός ανθρώπου ακριβώς δίπλα μας. Τελειώνουν άραγε ποτέ αυτή η αγωνία κι αυτός ο φόβος; Οι ίντριγκες, οι συναισθηματικές συγκρούσεις, οι πρόσκαιρες συμμαχίες, όλα αυτά μέσα στην ταινία, δεν εμβαθύνονται στο βαθμό που προσωπικά θα επιθυμούσα κι έτσι δεν με έπεισαν σαν τα κύρια κίνητρα λήψης τόσο σοβαρών αποφάσεων για μια ολόκληρη χώρα κι έναν ολόκληρο λαό. Κι ύστερα, πως είναι δυνατόν να λειτουργήσει συμβολικά ο μικρόκοσμος ενός παλατιού για μια ολόκληρη ταξική κοινωνία; Επιπλέον, ο τρόπος που μιλάνε αυτές οι γυναίκες με την εξουσία στα χέρια τους, για «γαμήσια», και για «μουνιά», όχι μόνο ιδιωτικά παρά και δημόσια, θέλοντας να χλευάσουν το αντρικό προνόμιο στη σεξουαλική ελευθεριότητα εκείνες τις εποχές και στο δικαίωμα της έκφρασής της, υπερτονίζοντας παράλληλα την κυριαρχία τους μέσα στο παλάτι πάνω στους άντρες με το να μπορούν να χρησιμοποιούν τη συγκεκριμένη γλώσσα μόνον αυτές πια, μεταδίδει μιαν επιτήδευση, μια κραυγαλέα αντίθεση με το θεσμικό τους status, περιορισμένη όμως σ’ ένα σεναριακό επίπεδο μονάχα.

MV5BNTM4NjAwNjI5M15BMl5BanBnXkFtZTgwOTE2NDMyNjM@._V1_SY1000_CR0,0,1499,1000_AL_


Ο Λάνθιμος μας μεταδίδει ότι η επιθυμία της εξουσίας στις γυναίκες υπαγορεύεται περισσότερο από μια ανάγκη επιβίωσης παρά από έναν εθισμό στον ανταγωνισμό και στο κυνήγι της κατάκτησης της κορυφής όπως συμβαίνει στους άντρες, λες κι η σκληρότητα των γυναικών, να μην έχει χάσει ακόμα εντελώς την ανθρωπιά της. Υπάρχουν ορισμένες εξαιρετικές κινηματογραφικά σκηνές κι η αφήγηση του Λάνθιμου κρατάει το ενδιαφέρον μας ζωντανό σ’ όλη τη διάρκεια της ταινίας του… όμως, εδώ φαίνεται να έχει μετριάσει την οξύτητα που έσταζαν οι προηγούμενες ταινίες του (αυτή είναι η πρώτη του ταινία χωρίς το μόνιμο σεναριογράφο του, τον Ευθύμη Φιλίππου) όταν χρησιμοποιούσε την ατμόσφαιρα της νοσηρότητας στην υπερβολή της για να μας βάλει αντίκρυ μ’ εκείνους τους ήρωές του και βλέπαμε τους εαυτούς μας μέσα σ’ αυτούς. Ο πολύ ταλαντούχος σκηνοθέτης φτιάχνει ένα κινηματογραφικό κομψοτέχνημα, με εξαιρετικές ερμηνείες που φτάνει όμως μονάχα μέχρι το απώτατο βάθος της επιφάνειάς του. Αυτή η ενασχόληση με το παλάτι, αρτίστικη κι επιφανειακή ταυτόχρονα, θα μπορούσε να ερμηνευθεί ότι ενδεχομένως εκφράζει ως ένα βαθμό και και την επιθυμία του Έλληνα δημιουργού για την κατάκτηση μεγαλύτερου μεριδίου στις κινηματογραφικές αγορές. Η επόμενη ταινία του θα έχει ένα επιπρόσθετο ενδιαφέρον σχετικά με το βαθμό που αυτό θα επιτευχθεί με τους καλλιτεχνικούς όρους του Γιώργου Λάνθιμου.



Σχετικά με τον αρθρογράφο:
Έχει γράψει 24 Άρθρα

Εκείνες τις ατέλειωτες ελεύθερες ώρες των φοιτητικών χρόνων στην δεκαετία του '80, η ανάγκη για τη διαμόρφωση μιας προσωπικής ταυτότητας, να ξέρεις τουλάχιστον ποιος δεν είσαι, βρήκε καταφύγιο στην κινηματογραφοφιλία, στα διαβάσματα των κριτικών για ταινίες και στις συζητήσεις γύρω απ' αυτές. Με τα χρόνια, μετά από ναρκισσισμούς κι επιδείξεις, αυτό που μένει στο τέλος είναι το να είσαι επιτέλους ανοιχτός στο να μαθαίνεις διαρκώς τι σ' αρέσει, τι δεν σ' αρέσει, τι παύει να σ' αρέσει και τι αρχίζει να σ' αρέσει. Έτσι, ταυτόχρονα, είναι δυνατό επιτέλους, να μπορείς να δεχθείς τι αρέσει και τι δεν αρέσει και στον άλλον. Ο κινηματογράφος είναι σαν ένα δεύτερο σπίτι που μπορεί να χωράει όλο και πιο πολλούς. | VMaltas@hotmail.com

LEAVE YOUR COMMENT

Your email address will not be published. Required fields are marked *

RELATED ARTICLES

Back to Top