Τέταρτο
Δεν υπάρχουν σχόλια 173 Προβολές

Η Μαύρη λίστα του Χόλιγουντ

2288345fb
2288345

Οι Δέκα του Hollywood και μέλη των οικογενειών τους σε συγκέντρωση διαμαρτυρίας.


Ήταν 25 Νοεμβρίου 1947 όταν ο πρόεδρος της Ένωσης παραγωγών κινηματογραφικών ταινιών (AMPP), Eric Johnston, μετά από συνάντηση στελεχών της κινηματογραφικής βιομηχανίας, εξέδωσε ένα δελτίο τύπου που ανέφερε ότι δέκα σεναριογράφοι και σκηνοθέτες θα απολύονταν ή θα παύονταν χωρίς αμοιβή και δεν θα ξαναπροσλαμβάνονταν, εκτός εάν ορκίζονταν ότι δεν είναι κομμουνιστές. Αυτή ήταν επισήμως η έναρξη της «μαύρης λίστας του Χόλιγουντ».

Αρκετά νωρίτερα είχαν δει το φως της δημοσιότητας λίστες κομμουνιστών ή φιλοκομμουνιστών δημιουργών, όμως το ουσιαστικό κυνήγι μαγισσών ξεκινά όταν με βάση διάφορες λίστες και κυρίως με βάση αυτή του δημοσιογράφου William R. Wilkerson, (εκδότη και ιδρυτή του The Hollywood Reporter), η Επιτροπή Αμερικανικών Δραστηριοτήτων της Βουλής κάλεσε ορισμένα άτομα που εργάζονταν στη βιομηχανία κινηματογραφικών ταινιών του Χόλιγουντ να καταθέσουν. Η επιτροπή είχε δηλώσει την πρόθεσή της να διερευνήσει εάν υπήρχαν κομμουνιστές πράκτορες ή αν κάποιοι είχαν σπείρει κομμουνιστική προπαγάνδα στις αμερικανικές ταινίες.

Από τα 43 άτομα που περιλαμβάνονται στον κατάλογο των μαρτύρων, 19 δήλωσαν ότι δεν θα προσκομίσουν αποδεικτικά στοιχεία. Έντεκα εκ των οποίων κλήθηκαν ενώπιον της επιτροπής. Από τους έντεκα «εχθρικούς μάρτυρες» ο συγγραφέας Μπέρτολτ Μπρεχτ, τελικά επέλεξε να απαντήσει τις ερωτήσεις της επιτροπής, και την επομένη επέστρεψε για πάντα στην Ευρώπη.

Οι άλλοι δέκα αρνήθηκαν, επικαλούμενοι τα δικαιώματα της πρώτης τροπολογίας για την ελευθερία του λόγου και του συνέρχεσθαι.

Τα κρίσιμα ερωτήματα που αρνήθηκαν να απαντήσουν ήταν: «Είστε ή υπήρξατε στο παρελθόν μέλη του Κομμουνιστικού Κόμματος», «Γνωρίζετε κάποιον που είναι ή υπήρξε μέλος στο παρελθόν» και άλλα παρόμοια – κάτι που αποτελούσε συνταγματική εκτροπή, αφού το Κ.Κ. ΗΠΑ ουδέποτε υπήρξε παράνομο και η συμμετοχή σε αυτό αποτελούσε νόμιμο δικαίωμα.

Σχεδόν κάθε δημιουργός κάποια στιγμή υπήρξε μέλος ή γνώριζε κάποιο μέλος του κομμουνιστικού κόμματος, καθώς αρκετοί ήταν οι διανοούμενοι κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Ύφεσης που θεώρησαν ότι το κομμουνιστικό κόμμα προσέφερε μια εναλλακτική λύση στον καπιταλισμό. Κάποιοι δημιουργοί ήταν ακόμα μέλη του κόμματος, ενώ άλλοι ήταν ενεργοί στο παρελθόν για σύντομο χρονικό διάστημα.

Η Επιτροπή κατηγόρησε επισήμως αυτούς τους δέκα για περιφρόνηση του Κογκρέσου και άρχισε ποινική διαδικασία εναντίον τους. Τα δέκα αυτά πρόσωπα ήταν οι Alvah Bessie (σεναριογράφος), Herbert Biberman (Σεναριογράφος  και σκηνοθέτης), Lester Cole (σεναριογράφος) Edward Dmytryk (σκηνοθέτης), Ring Lardner Jr.(σεναριογράφος), John Howard Lawson (σεναριογράφος) Albert Maltz (σεναριογράφος) Samuel Ornitz (σεναριογράφος) Adrian Scott (Παραγωγός και σεναριογράφος), Dalton Trumbo (σεναριογράφος) οι οποίοι τελικά καταδικάστηκαν για περιφρόνηση και κατόπιν αρκετών ανεπιτυχών προσφυγών άρχισαν να εκτίουν ποινές φυλάκισης ενός έτους το 1950.

Η κλήση και η αποπομπή των δέκα αυτών δημιουργών ήταν και η έναρξη του μακαρθισμού στη βιομηχανία του Χόλιγουντ. Με την απαρχή της σύνταξης της λεγόμενης «Μαύρης Λίστας του Χόλυγουντ» όσοι περιλαμβάνονταν στη λίστα, ως μέλη ή επιρροές του Κομμουνιστικού Κόμματος, αποκλείονταν αυτόματα από κάθε εργασία στον κινηματογράφο και αρκετά θέατρα και οδηγούνταν έτσι σε επαγγελματική και προσωπική εξόντωση.

Μέχρι και τα τέλη της δεκαετίας του ’50 η λίστα εμπλουτιζόταν διαρκώς με ονόματα σεναριογράφων, σκηνοθετών, ηθοποιών, μουσικών, συγγραφέων, ακόμα και τεχνικών, των οποίων τα πολιτικά φρονήματα θεωρούνταν επικίνδυνα ή αμφισβητούμενα. Μερικοί ήταν όντως αριστεροί, ενώ άλλοι μπήκαν βάσει υποψιών, φημών ή και σκόπιμης κατάδοσής τους. Οι εταιρείες είχαν επιστρατεύσει ακόμα και ιδιωτικούς ερευνητές, ώστε να ερευνάται η δραστηριότητα των συνεργατών τους πριν υπογράψουν οποιοδήποτε συμβόλαιο.

Πρακτικά η λίστα φαίνεται να είχε αποχρώσεις καθώς οι απλές υπόνοιες κατέτασσαν το άτομο σε μια γκρι λίστα προς επιβεβαίωση σύμφωνα με την οποία το «ύποπτο άτομο» ήταν σε θέση να βρίσκει ακόμα κάποιες δουλειές, ενώ τα άτομα στη μαύρη λίστα ήταν εντελώς αποκλεισμένα από τις εταιρείες.

Η «Μαύρη Λίστα» έπαυσε οριστικά στις αρχές της δεκαετίας του ’60, αφού πρώτα είχε οδηγήσει μεγάλο αριθμό καλλιτεχνών σε καταστροφή ή αυτοεξορία.

Η περίοδος της Μαύρης Λίστας υπήρξε η οριακή γραμμή η οποία και άλλαξε δραματικά το χαρακτήρα του Χόλυγουντ. Το πεδίο της τέχνης και της δημιουργικότητας θα έδινε ανεπιστρεπτί τη θέση του στην εμπορικότητα μετατρέποντας το Χόλυγουντ στη σημερινή στυγνή βιομηχανία.

Η στοχοποίηση και ο αποκλεισμός των πιο ταλαντούχων δημιουργών από τα στούντιο παρέδωσε αμαχητί το Χόλυγουντ στην αποκλειστική σχεδόν παραγωγή, εύπεπτων μαζικών ταινιών αφυδατώνοντάς το από την όποια έννοια της τέχνης, του πειραματισμού και της δημιουργίας.

Ειδικότερα την εποχή που η «Μαύρη Λίστα» άκμαζε και το κυνήγι μαγισσών είχε πάρει διαστάσεις υστερίας, οι κινηματογραφικές εταιρείες δεν αρκούνταν μόνο στον αποκλεισμό των «υπόπτων» αλλά κατέβαλαν και μια υπερβολική προσπάθεια να πείσουν για την προσήλωσή τους στο αμερικανικό ιδεώδες κυκλοφορώντας μαζικά αντικομμουνιστικές ταινίες.

Το μέγεθος της λογοκρισίας και οι αναψηλαφήσεις των σεναρίων και των υποθέσεων των ταινιών, ανάγκασε πολλούς σεναριογράφους να αποφεύγουν ακόμα και τη χρήση ανθρωπιστικών ή οικουμενικών ιδεών υπό το φόβο πως θα χαρακτηρίζονταν κομμουνιστική προπαγάνδα και εντέλει θα εξοντώνονταν επαγγελματικά. Έτσι ο αμερικάνικος κινηματογράφος κάνει μια πλήρη στροφή προς πατριωτικές, κατασκοπευτικές, πολεμικές, ταινίες γουέστερν, είτε ανάλαφρα θέματα, αισθηματικές ταινίες ή κομεντί και αποστεγνώνεται απ’ ό,τι θα μπορούσε να εμπνεύσει, να αποτελέσει τέχνη, να μιλήσει για αξίες, να δημιουργήσει δηλαδή σε συνθήκες ελευθερίας.

 


Σχετικά με τον αρθρογράφο:
Έχει γράψει 28 Άρθρα

Δεν θα μπορούσα να φανταστώ τη ζωή μου αλλιώς. Είμαι εδώ. Ζω. Αναπνέω. Αγαπάω. Δεν μετανιώνω για όλα αυτά που έζησα και θα ζήσω. Δεν μετανιώνω για όσα σκέφτομαι και μοιράζομαι. Κάπως έτσι γεννιόνται και τα κείμενα μου...

LEAVE YOUR COMMENT

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Back to Top