Τέταρτο
Δεν υπάρχουν σχόλια 350 Προβολές

Η Σφαγή του Σάρπβιλ – Το τραγικό γεγονός πίσω από την Παγκόσμια Ημέρα κατά του Ρατσισμού

Murder_at_Sharpeville_21_March_1960fb
By Godfrey Rubens (painter and photographer) [CC BY-SA 3.0], via Wikimedia Commons

By Godfrey Rubens (painter and photographer) [CC BY-SA 3.0], via Wikimedia Commons


Η 21η Μαρτίου έχει οριστεί ως Παγκόσμια Ημέρα κατά του Ρατσισμού, όμως πίσω από αυτή τη συγκεκριμένη νοηματοδότηση δεν κρύβεται άλλο, παρά το τραγικό περιστατικό της Σφαγής στο Σάρπβιλ της Νοτίου Αφρικής.

Στις 21 Μαρτίου 1960 στο αστυνομικό τμήμα του νοτιοαφρικανικού δήμου Sharpeville στο Transvaal (σήμερα μέρος του Gauteng) η αστυνομία της Νότιας Αφρικής άνοιξε πυρ εναντίον διαδηλωτών, σκοτώνοντας 69 άτομα και τραυματίζοντας άλλα 180.

Οι κυβερνήσεις της Νοτίου Αφρικής από τον δέκατο όγδοο αιώνα είχαν θεσπίσει μια σειρά μέτρων για τον περιορισμό των ελεύθερων μετακινήσεων μαύρων νοτιοαφρικανών στις πόλεις. Οι νόμοι αυτοί κατά το 1960 άρχισαν να διευρύνονται και να επεκτείνονται σε όλο και μεγαλύτερη μέρος του πληθυσμού με στόχο την επιβολή του μεγαλύτερου δυνατού φυλετικού διαχωρισμού. Σύμφωνα λοιπόν με το νόμο Pass Law άτομα ηλικίας άνω των 16 ετών υποχρεούταν να κρατούν βιβλιάρια σαν πάσο τα οποία θα περιείχαν δελτίο ταυτότητας, άδεια απασχόλησης και μετακινήσεων από το γραφείο εργασίας, όνομα και διεύθυνση εργοδότη και στοιχεία του προσωπικού ιστορικού τους και θα όριζαν ρητά αν είχαν κυβερνητική άδεια να βρίσκονται σε συγκεκριμένες συνοικίες. Έτσι το Μάρτιο του 1960 αποφασίστηκε εκ μέρους των μαύρων νοτιοαφρικανών μια σειρά διαμαρτυριών εναντίων αυτών των διατάξεων.

Το αρχικό σχέδιο ήταν απλό, ο κόσμος θα συγκεντρώνονταν έξω από το τοπικό αστυνομικό τμήμα του δήμου Σάρπβιλ, χωρίς τα βιβλιάριά του με σκοπό να συλληφθούν, να γεμίσουν οι φυλακές, να μειωθεί το εργατικό δυναμικό και να δημιουργηθεί ένα ισχυρό γεγονός που θα θέσει το πρόβλημα στο επίκεντρο.

Πράγματι στις 21 Μαρτίου 5.000 έως 10.000 διαδηλωτές, συγκεντρώθηκαν έξω από το αστυνομικό τμήμα έως τις 10:00 το πρωί, με την ατμόσφαιρα να είναι ειρηνική και εορταστική. Αργότερα το πλήθος αυξήθηκε φτάνοντας περίπου τους 20.000, κάτι που ανησύχησε τις τοπικές αρχές που ενίσχυσαν κατά πολύ την αστυνομική δύναμη. Η πρώτη αντίδραση από τη μεριά της αστυνομίας ήταν η χρήση δακρυγόνων και οι χαμηλές πτήσεις πολεμικών αεροσκαφών που προσπαθούσαν να διασκορπίσουν το πλήθος προσεγγίζοντας έως και εκατό μέτρα από το έδαφος, αντιδράσεις όμως που αποδείχθηκαν αναποτελεσματικές και εξαγρίωσαν τον κόσμο που απάντησε με πέτρες ενώ κινήθηκε προς τα οδοφράγματα της αστυνομίας. Λίγο μετά τις 13:00 η αστυνομία άνοιξε πυρ εναντίων των διαδηλωτών οι οποίοι ήταν παντελώς άοπλοι. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία 69 άνθρωποι -μεταξύ των οποίων 8 γυναίκες και 10 παιδιά- δολοφονήθηκαν, και 180 τραυματίστηκαν -μεταξύ τους 31 γυναίκες και 19 παιδιά. Πολλοί άνθρωποι πυροβολήθηκαν πισώπλατα καθώς είχαν τραπεί σε φυγή κάτι που αποδεικνύει ακόμα περισσότερο πως η επιχείρηση ήταν μια καθαρά δολοφονική απόπειρα και σε καμιά περίπτωση άμυνα της αστυνομίας.


Η επίσημη απάντηση της αστυνομίας το 1960 ήταν πως οι αστυνομικοί ήταν νέοι και άπειροι, πανικοβλήθηκαν και άνοιξαν πυρ αυθόρμητα ξεκινώντας μια αλυσιδωτή αντίδραση που διήρκεσε περίπου σαράντα δευτερόλεπτα. Ο Colonel J. Pienaar, ο διοικητής των αστυνομικών δυνάμεων στο Σάρπβιλ αν και είχε αρνηθεί πως έδωσε εντολή να πυροβολήσουν το πλήθος,  ωστόσο χαρακτηριστικά είχε δηλώσει για τους διαδηλωτές «η καταγωγή τους και η νοοτροπία τους δεν τους επιτρέπει να συγκεντρωθούν ειρηνικά, κάθε συγκέντρωσή τους σημαίνει βία»

Η αντίδραση του μαύρου πληθυσμού της Νότιας Αφρικής ήταν άμεση και η εβδομάδα που ακολούθησε ήταν γεμάτη διαδηλώσεις, απεργίες και ταραχές σε όλη τη χώρα. Στις 30 Μαρτίου 1960 η κυβέρνηση κήρυξε κατάσταση έκτακτου ανάγκης. Μια γενικευμένη διεθνής κατακραυγή υψώθηκε ενάντια στο καθεστώς με συγκεντρώσεις αλληλεγγύης σε πολλές χώρες αλλά και την καταδίκη από τα Ηνωμένα Έθνη. Η σφαγή στο Σάρπβιλ υπήρξε ένα σημείο καμπής στην ιστορία της Νότιας Αφρικής με το καθεστώς να βρίσκεται ολοένα και πιο απομονωμένο στη διεθνή κοινότητα.

Πολλά χρόνια αργότερα, στις 10 Δεκεμβρίου 1996 ο Νέλσον Μαντέλα επέλεξε σημειολογικά το Σάρπβιλ για να υπογράψει το Σύνταγμα της Νοτίου Αφρικής.

Ο νόμος Pass Law καταργήθηκε το 1986 ενώ η πλειονότητα των νόμων του απαρτχάιντ καταργήθηκαν μεταξύ του 1989 και του 1991. Και παρότι πήρε χρόνια αγώνων και ποτάμια αίματος για να καταργηθεί το απαρτχάιντ στη Νότια Αφρική, η ανθρωπότητα απέχει ακόμα πολύ από το να αφήσει οριστικά πίσω στις μαύρες σελίδες της ιστορίας τους διαχωρισμούς. Τείχη και φράχτες υψώνονται, έθνη διαμελίζονται, εκκαθαρίσεις νομιμοποιούνται και αηδιαστικοί νόμοι όπως ο Pass Law γίνονται καθεστώς. Κράτη ισχυρά και δήθεν πολιτισμένα εγκαθιδρύουν τα δικά τους απαρτχάιντ και χύνονται εκ νέου ποτάμια αίματος για τα αυτονόητα. Οι νόμοι των ισχυρών δημιουργούν και πάλι διαχωρισμούς και οι αποκλεισμένοι πολεμούν για την ύπαρξή τους με μόνο τους όπλο τα γυμνά στήθη και το δίκιο τους.

Tagged with:


Σχετικά με τον αρθρογράφο:
Έχει γράψει 117 Άρθρα

Να ενοχλήσω θέλω τις λέξεις, να κοιτάξω πίσω απ’ αυτές. Να περπατήσω θέλω, εκεί που το αόρατο γίνεται ορατό, ανάμεσα σε αραδιασμένες λέξεις και να επαναφέρω τ’ ανείπωτα. Έτσι νομίζω πρέπει να ξεκινήσουμε, απλά. Να επανοικειοποιηθούμε το λόγο, για να μην είναι ιδιοκτησία των ισχυρών και των «αυθεντιών». Να σπάσουμε το φράγμα της σιωπής και του ακρωτηριασμένου λόγου. Και λίγο λίγο θα μάθουμε να σκεφτόμαστε και να πράττουμε πέρα από το δεδομένο. meniamaragou@gmail.com

LEAVE YOUR COMMENT

Your email address will not be published. Required fields are marked *

RELATED ARTICLES

Back to Top