Τέταρτο
Δεν υπάρχουν σχόλια 244 Προβολές

Ο Εμιλιάνο Ζαπάτα και η παρακαταθήκη των Ζαπατίστας

Emiliano Zapata-fb

Emiliano Zapata


Ο Εμιλιάνο Ζαπάτα Σαλασάρ (8 Αυγούστου 1879 – 10 Απριλίου 1919) υπήρξε σπουδαία ηγετική προσωπικότητα των ανταρτών της αγροτικής Μεξικανικής Επανάστασης. Γεννήθηκε στο χωριό Ανεκουίλκο και ήταν παιδί μιας πολύτεκνης οικογένειας μεσαίας κοινωνικής τάξης. Παρόλο που δεν ήταν μορφωμένος, είχε έντονα καλλιεργημένο το αίσθημα του δικαίου.

Σε ηλικία 18 ετών, συνελήφθη για πρώτη φορά, στην προσπάθειά του να υπερασπιστεί τους φτωχούς χωρικούς του τόπου του. Στο Μεξικό εκείνη την εποχή με πρόεδρο τον Πορφίριο Ντίας κυριαρχούσε το ημιφεουδαρχικό σύστημα οργανωμένο γύρω από μεγαλοϊδιοκτησίες, τις «χασιέδας» (haciendas), κάτι αντίστοιχο των μεγάλων τσιφλικιών.

Οι χασιέδας έλεγχαν το μεγαλύτερο μέρος της γης και συμπίεζαν στο ελάχιστο τις ανεξάρτητες ιδιοκτησίες μικρών ιδιοκτητών ή κοινοτήτων. Πολλοί δε αγρότες, εξαναγκάζονταν σε υποδούλωση στις χασιέδας λόγω χρεών.

Το φθινόπωρο του 1909 ο Ζαπάτα, σε ηλικία 30 χρονών, εκλέχτηκε από τους συγχωριανούς του επικεφαλής της Επιτροπής Άμυνας στη θέση του Χοσέ Μερίνο. Ουσιαστικά ήταν υπεύθυνος για τη διεκδίκηση των περιουσιών των μικρο-γαιοκτημόνων, οι οποίες είχαν καταπατηθεί από μεγάλους γαιοκτήμονες.

Fuerzas_surianas_a_las_ordenes_de_Emiliano_Zapata

Δυνάμεις που πολέμησαν κατά του Πορφίριο Ντίας, στην πολιτεία της Μορέλος, υπό τις διαταγές του Εμιλιάνο Ζαπάτα.


Το Νοέμβριο του 1910 ξέσπασε μεγάλη αγροτική εξέγερση, υπό τον Φρανσίσκο Μαδέρο, πολιτικό αντίπαλο του Πορφίριο Ντίας. Ο Ζαπάτα αναγνωρίζοντας μια ευκαιρία για την προώθηση της αναδιανομής της γης, συμμαχεί με το Μαδέρο παρότι ήταν επιφυλακτικός καθώς οι υποσχέσεις του για την αγροτική μεταρρύθμιση ήταν αρκετά αόριστες. Οι ένοπλες ομάδες των επαναστατημένων αγροτών μαζί με την υποστήριξη του Ζαπάτα, του Πάντσο Βίγια και του Πασκουάλ Ορόσκο καταφέρνουν την ανατροπή του Ντίας το Μάιο του 1911 στη Μάχη της Σιουδάδ Χουάρες.

Ο Μαδέρο όμως, εγκατέλειψε την αγροτική μεταρρύθμιση αρνούμενος να διατάξει την αναδιανομή της γης. Έτσι ο Εμιλιάνο Ζαπάτα έρχεται σε ρήξη μαζί του και στη συνέχεια καταφεύγει με τον αναρχικό Οτίλιο Μοντάνιο Σάντσες στα βουνά της νοτιοδυτικής  Πουέμπλα, όπου και συντάσσουν το «πρόγραμμα Αγιάλα» ένα επαναστατικό μεταρρυθμιστικό αγροτικό σχέδιο, που προέβλεπε δήμευση και διανομή στους ακτήμονες του ενός τρίτου των κτημάτων, επιστροφή στους μικροϊδιοκτήτες όλων των κατασχεθέντων λόγω χρεών περιουσιών τους και παροχή συντάξεων στις χήρες και τα ορφανά όλων των πεσόντων στην επανάσταση του 1910 κ.α.

Το «πρόγραμμα Αγιάλα» παρότι δεν είχε στόχο την κατάργηση του κράτους, ήταν σαφώς διαποτισμένο με αναρχική ιδεολογία κυρίως των Σάντσες και Ρικάρντο Φλόρες Μαγκόν.

Το πρόγραμμα προέκρινε τις απαιτήσεις για «Reforma, Libertad, Ley y Justicia» (Μεταρρύθμιση, Ελευθερία, Νόμο και Δικαιοσύνη). Ο Ζαπάτα ταυτόχρονα κατήγγειλε δημόσια το Μαδέρο ως αντεπαναστάτη και απρόθυμο να πραγματοποιήσει τις υποσχέσεις για κοινωνική μεταρρύθμιση. Για την εφαρμογή του «προγράμματος Αγιάλα» ο Ζαπάτα ηγήθηκε εκατοντάδων ανταρτών (Ζαπατίστας) σημειώνοντας μεγάλες νίκες και απελευθερώνοντας τη μία πόλη πίσω από την άλλη μοιράζοντας τα καλλιεργήσιμα εδάφη.

Ο Ζαπάτα αναλαμβάνει στρατηγός της επαναστατικής στρατιάς της περιοχής Μορέλος, με το όνομα «Απελευθερωτικός Στρατός του Νότου». Η αυξανόμενη ισχύς του και οι αξιοσημείωτες νίκες των εξεγερμένων αυξάνουν την ανησυχία του Μαδέρο, που απευθύνει συνεχόμενα εκκλήσεις για διάλυση και αφοπλισμό των εξεγερμένων για να λάβει ως απάντηση από το Ζαπάτα πως αν οι άνθρωποι δεν μπορούν να κερδίσουν τα δικαιώματά τους όσο είναι οπλισμένοι, δε θα είχαν καμία τύχη ως άοπλοι και αβοήθητοι.

Ο Μαδέρο εντέλει ανατράπηκε από τον στρατηγό Βικτοριάνο Χουέρτα (οπαδό του Ντίας) και εκτελέστηκε, ωστόσο ο Ζαπάτα συνέχισε τον αγώνα στο πλευρό των αγροτών. Η εξουσία του Χουέρτα ήταν εξαιρετικά βίαιη και με ιδιαίτερες θηριωδίες στο Νότιο Μεξικό εξαιτίας κυρίως της προσπάθειας του να καταστείλει την εξέγερση. Ο Ζαπάτα συμμαχεί με τις δυνάμεις του Βορρά υπό τον Πάντσο Βίγια και αναθεωρεί το «πρόγραμμα Αγιάλα». Τελικά Ζαπάτα και Βίγια μπαίνουν με κοινές δυνάμεις στην πόλη του Μεξικού στις 6 Δεκεμβρίου 1914.


Οι δύο ήρωες της Μεξικανικής Επανάστασης μπαίνουν στην πόλη του Μεξικού μαζί με 60.000 ένοπλους. Τα πλάνα δείχνουν τον Πάντσο Βίγια και τον Εμιλιάνο Ζαπάτα στο Εθνικό Παλάτι, τον Βίγια να κλαίει στον τάφο του Μαδέρο αλλά και τον Ζαπάτα μαζί με ενόπλους να εγκαταλείπει την πρωτεύουσα πηγαίνοντας προς το Μορέλος.


Ζαπάτα και Βίγια οργάνωσαν τους πρώτους αγροτικούς συνεταιρισμούς στη χώρα και αγωνίστηκαν ενάντια στις κυβερνητικές δυνάμεις μέχρι το 1919. Οι δύο επαναστάτες θα έχουν το ίδιο τραγικό τέλος με διαφορά τεσσάρων χρόνων. Ο Εμιλιάνο Ζαπάτα δολοφονείται στις 10 Απριλίου 1919 και ο Πάντσο Βίγια στις 20 Ιουλίου 1923.

Ο «τίγρης του Νότου» όπως αποκαλούσαν τον Εμιλιάνο Ζαπάτα, δολοφονήθηκε σε ενέδρα κυβερνητικών στρατευμάτων, με καταιγισμό πυρών στη χασιέδα de San Juan της Τσιναμέκα του Μορέλος.

Η ενέδρα είχε στηθεί από τον στρατηγό Πάμπλο Γκονζάλες, ο οποίος υποκρίθηκε πως ενδιαφερόταν να προσχωρήσει με τις δυνάμεις τους στους Ζαπατίστας και ταυτόχρονα υπόσχονταν ένα μεγάλο φορτίο όπλων και πυρομαχικών. Πράγματι το φορτίο παραδόθηκε και μάλιστα έδωσε και μια στημένη μάχη εναντίων κυβερνητικών στρατευμάτων για να γίνει πιο πιστευτός.

Πεπεισμένος ότι ο Γκονζάλες ήταν ειλικρινής, ο Ζαπάτα συμφωνεί στη συνάντηση μαζί του, όπου και τελικά δολοφονείται. Αφού πυροβολήθηκε, πήραν το σώμα του ενώ δεν παρέλειψαν να τον φωτογραφήσουν νεκρό για να μην υπάρξουν αμφιβολίες για το θάνατό του, ώστε να διεκδικήσουν τα χρήματα που είχαν υποσχεθεί για το θάνατό του.

Ο ίδιος στη διάρκεια της ζωής του δήλωνε: «είναι καλύτερα να πεθαίνει κανείς όρθιος, παρά να ζει γονατιστός» («es mejor morir a pie que vivir arrodillado»).

Λίγο μετά τη δολοφονία του Εμιλιάνο Ζαπάτα, ο «Απελευθερωτικός Στρατός» διαλύθηκε και η αγροτική επανάσταση ηττήθηκε παρά τη λήψη κάποιων μέτρων από την πλευρά της κυβέρνησης για την ανακούφιση των φτωχών τα πρώτα μόνο χρόνια. Η αγροτική αυτή επανάσταση έστω και ηττημένη άφησε ανεξίτηλα σημάδια στη  μεξικάνικη κοινωνία. Η πολιτική κληρονομιά αυτού του κινήματος είναι ζωντανή και στο όνομά του Εμιλιάνο Ζαπάτα έχει συγκροτηθεί από το 1994 ο Ζαπατίστικος Στρατός για την Εθνική Απελευθέρωση, (EZLN – Ζαπατίστας) το επαναστατικό κίνημα των αυτοχθόνων Ινδιάνων στην περιοχή Τσιάπας του Μεξικού.


ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
Σχετικά με τον αρθρογράφο:
Έχει γράψει 1756 Άρθρα

Στο tetartopress.gr φιλοξενούνται καθηµερινά απόψεις και θέµατα για τις τέχνες, το περιβάλλον, τα ταξίδια, την ιστορία, την ανάδειξη της δηµιουργικότητας και της πρωτοτυπίας, ιδέες για τον ελεύθερο χρόνο αλλά και σχολιασµός επιλεγµένων στιγµών της επικαιρότητας. Ένα ηλεκτρονικό περιοδικό που σκοπό έχει να δώσει µια κριτική µατιά σε θέματα με πολιτιστικό, περιβαλλοντικό και κοινωνικοπολιτικό ενδιαφέρον.

LEAVE YOUR COMMENT

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Back to Top