Τέταρτο
Δεν υπάρχουν σχόλια 125 Προβολές

«Παουλίνα» του Σαντιάγο Μίτρε – Η ελευθερία δεν ορίζεται, δεν ερμηνεύεται ψυχαναλυτικά, η ελευθερία βιώνεται

Paulina-3

Paulina-3


Παουλίνα
Paulina/ La patota
Αργεντινή, Βραζιλία, Γαλλία, 2015
Σκηνοθεσία: Σαντιάγο Μίτρε
Πρωταγωνιστούν: Ντολόρες Φόνζι, Όσκαρ Μαρτίνεθ, Εστεμπάν Λαμότε.

Μια αβίαστη, ηθική αλληλουχία θα έπρεπε να ήταν όλα αυτά: να εγκαταλείπεις την προοπτική μιας ανέλιξης στα υψηλά ιεραρχικά κλιμάκια της δικαιοσύνης και μαζί να εγκαταλείπεις την καθησυχαστική δικαιολογία ενός πολέμου εναντίον του συστήματος από μέσα, να επιθυμείς να διδάξεις αγωγή του πολίτη και τα βασικά ανθρώπινα συνταγματικά δικαιώματα σ’ ένα φτωχό απομακρυσμένο χωριό, να διδάσκεις σαν απλή δασκάλα και να μη δίνεις σημασία σε μια κατά το δυνατό μεγαλύτερη εξαργύρωση του βιογραφικού σου, ν’ αρνείσαι την επέμβαση και την τιμωρία του βιαστή σου από την αστική δικαιοσύνη επειδή νιώθεις και πιστεύεις ότι αυτό το οδυνηρό γεγονός αφορά εσένα κι αυτόν πάνω απ’ όλα, εσένα κι αυτόν που αναγνωρίζεις ότι είστε «θύματα του ίδιου φριχτού κόσμου που γεννάει μόνο βία». Να επιθυμείς να λύσεις τις διαφορές σου με τον άλλον πρόσωπο με πρόσωπο, να μη ρίχνεις το παιδί που συλλαμβάνεται από το βιασμό σου θέλοντας έτσι να φτιάξεις έναν καινούριο κόσμο με σπόρο το έμβρυο από δύο απελπισμένους γονείς, με το σώμα σου, την ειλικρίνειά σου, τον πόνο σου και την ελευθερία σου ενάντια στην πατριαρχική, καπιταλιστική κοινωνία. Να μεταδίδεις την αγωνία σου κι όχι να κηρύττεις την ιδεολογία σου. Να προτιμάς ν’ αποτύχεις παρά να στέκεσαι αφ’ υψηλού κρίνοντας δικαιωμένα εκ των υστέρων αλλά ταυτόχρονα και πικρόχολα την αποτυχία των άλλων.

Η Παουλίνα, σε μια συνταρακτική ερμηνεία της Ντολόρες Φόνζι, συνειδητοποιεί ότι η ιδεολογία έχει αξία μόνο όταν επιχειρείς κι επιθυμείς να την βιώνεις. Και τότε πια, γίνεται κάτι ευρύτερο: η αλήθειά σου, η ζωή σου. Και τότε πια, μπορείς να κατανοήσεις τα κίνητρα των άλλων. Όχι για να διδάσκεις μικρότερους σε ηλικία μαθητές σου με τη βεβαιότητα της κατακτημένης γνώσης και των πιο ευγενών ιδεωδών, κάτι που μόνο από θέση ισχύος μπορεί να γίνει παρά για να συνδιαμορφωθείτε από την αρχή, ν’ ανακαλύψετε μαζί. Όχι για να συγχωρέσεις, σαν ένα ηθικό χριστιανικό χρέος που υπόσχεται δελεαστικά να σ’ εξυψώνει ως ανθρώπινη ύπαρξη, κάτι που μόνο από θέση ισχύος μπορεί να γίνει παρά για να θυμηθείς τη βαθιά θαμμένη από τα παιδικά μας χρόνια λαχτάρα του «μαζί». Όχι για να κρύβεσαι πίσω από τον πιο οδυνηρό πόνο που έχει εγγραφεί για πάντα στα κύτταρά σου και να δικαιολογείς την κουρασμένη ηθική απόσυρσή σου παρά να μαθαίνεις να ζεις μαζί με κάθε εμπειρία σου, με κάθε ανάμνησή σου, να ζεις τη δική σου ζωή. Ο πόνος σου, οι διαψεύσεις σου, να μην γίνονται το όριό σου παρά μια καινούρια αρχή κάθε φορά.

Paulina-2


Και γύρω σου, οι άλλοι. Που δεν αντέχουν το «μαζί».

Ένας πατέρας που θέλει να προστατεύει και να νουθετεί την κόρη του επικαλούμενος τη φυσική του αγάπη γι’ αυτήν όπου όμως μέσα της δεν χωράει το ν’ αντέχει τη διαφορετικότητά της και την ελευθερία της. Ένας σύντροφος που η αγάπη του για τη γυναίκα τελειώνει εκεί που εκείνη δεν επιθυμεί την τιμωρία του δράστη κι αποφασίζει να κρατήσει το παιδί του.

Μια φίλη που η συμπαράστασή της τελειώνει εκεί που πιστεύει ότι οι αποφάσεις της δασκάλας τροφοδοτούνται μόνο από μια τυφλή αντίδραση στα κυρίαρχα πατριαρχικά στερεότυπα και δεν αντιλαμβάνεται ότι το μόνο κίνητρο δεν είναι άλλο από την επιθυμία να ζεις ελεύθερα. Μια γειτόνισσα που χαίρεται για το μαχαίρωμα ενός θείου της που την είχε βιάσει παλαιότερα και πια θέλει μόνο να διασκεδάζει με τους άντρες. Μια ψυχαναλύτρια που η κατανόησή της φτάνει μέχρι εκεί που την πάει το θεωρητικό οπλοστάσιο. Γυναίκες που έχουν εσωτερικεύσει κι αυτές την πατριαρχική αντίληψη των σχέσεων, τους προσφερόμενους ρόλους του εξουσιαστή και του εξουσιαζομένου, του θύτη και του θύματος, του δίκαιου και του άδικου.

Οι μόνες ελπίδες είναι οι έφηβοι και τα παιδιά γιατί η μαγιά τους μπορεί ακόμα να ζυμωθεί κι ας συμπεριφέρονται σαν αγρίμια. Και το αγέννητο παιδί που κουβαλάει στα σπλάχνα της, που θα διαπαιδαγωγηθεί διαφορετικά. Θα είναι η προσωπική της συμμετοχή στο φτιάξιμο του καινούριου κόσμου. Ενώ το όραμά του, για τόσους και τόσους άλλους, έχει ήδη εξαντληθεί σε λόγια, πριν την ελάχιστη έστω πράξη.

Paulina-1


Ένας στ’ αλήθεια «θαυμαστός, καινούριος κόσμος» όπου η εκπαίδευση δεν θα διαμορφώνει ευνουχισμένα πειθήνιους πολίτες που θα φοβούνται τις συνέπειες της ελευθερίας τους. Όπου η γνώση των συνταγματικών, πανανθρώπινων δικαιωμάτων θα τροφοδοτεί την ορμή για διεκδίκησή τους για όλους, παντού στον κόσμο. Όπου η έννοια της ευθύνης δεν θα περιορίζεται σε μια εκ των προτέρων γνώση κι αποδοχή των προκαθορισμένων συνεπειών από την παραβίαση των νόμων κι όπου η παραβίαση των νόμων δεν θα συνεπάγεται τον εφ’ όρου ζωής κοινωνικό στιγματισμό του δράστη. Ένας άλλος κόσμος που δεν θ’ αποκλείει παρά θα συμπεριλαμβάνει. Και σ’ αυτές τις αντιλήψεις και συνειδητοποιήσεις, σ ‘αυτήν τη νέα συνείδηση, σε οδηγεί η βίωση της δικής σου ελευθερίας. Η ελευθερία δεν ορίζεται, δεν ερμηνεύεται ψυχαναλυτικά: η ελευθερία βιώνεται, μ’ επίγνωση των πράξεών μας και των συναισθημάτων μας, βιώνεται «αλληλέγγυα με τον άλλον», όπως είχε πει ο Λουίς Μπουνιουέλ.

Κάθε υποφωτισμένο πλάνο της ταινίας, κάθε νότα από την υπόκωφη μουσική υπόκρουση, είναι ένα βήμα του θεατή πιο κοντά προς τον ψυχισμό αυτής της ελεύθερης γυναίκας που γκρεμίζει κάθε ανάγκη και απόπειρα για ερμηνεία των κινήτρων της και αυτών των τόσο παράλογων κι ανεξήγητων φαινομενικά πράξεών της.

Ο Σαντιάγο Μίτρε, μ’ έναν ιδιαίτερο αφηγηματικό τρόπο που ανακατεύει τη χρονική συνέχεια σαν να θέλει να μας μεταδώσει ότι το αληθινά επαναστατικό είναι πάντα το «τώρα» κι όχι ένα «χθες» ή ένα «αύριο», μας χαρίζει μια αξέχαστη ταινία, βαθιά υπαρξιακή και πολιτική μαζί.

 


Σχετικά με τον αρθρογράφο:
Έχει γράψει 3 Άρθρα

Εκείνες τις ατέλειωτες ελεύθερες ώρες των φοιτητικών χρόνων στην δεκαετία του '80, η ανάγκη για τη διαμόρφωση μιας προσωπικής ταυτότητας, να ξέρεις τουλάχιστον ποιος δεν είσαι, βρήκε καταφύγιο στην κινηματογραφοφιλία, στα διαβάσματα των κριτικών για ταινίες και στις συζητήσεις γύρω απ' αυτές. Με τα χρόνια, μετά από ναρκισσισμούς κι επιδείξεις, αυτό που μένει στο τέλος είναι το να είσαι επιτέλους ανοιχτός στο να μαθαίνεις διαρκώς τι σ' αρέσει, τι δεν σ' αρέσει, τι παύει να σ' αρέσει και τι αρχίζει να σ' αρέσει. Έτσι, ταυτόχρονα, είναι δυνατό επιτέλους, να μπορείς να δεχθείς τι αρέσει και τι δεν αρέσει και στον άλλον. Ο κινηματογράφος είναι σαν ένα δεύτερο σπίτι που μπορεί να χωράει όλο και πιο πολλούς. | VMaltas@hotmail.com

LEAVE YOUR COMMENT

Your email address will not be published. Required fields are marked *

RELATED ARTICLES

Back to Top