Τέταρτο

Άγγελος Ελεφάντης «Τρία δοκίμια»


«[…] Ωραία είναι και σήμερα τα βουνά και τα χω­­­ριά των βουνών με τα δάση τους, τις χαράδρες τους, τα τσουγκάνια, τις ψηλές χιονισμένες κορυφές, τις βαθύσκιες ρεματιές, τις ανηφοριές και τις κατηφοριές, όπου το περπάτημα κάνει πολύ καλό στο μυϊκό και το αναπνευστικό σύστημα και ρίχνει κιλά χωρίς δίαιτα. Δηλαδή εμείς τα βλέπουμε ωραία· τα ίδια δεν έχουν καμιά αυτοσυνειδησία, όπως έλεγε ο Χέγκελ. Αλλά είπαμε: «έχετε γεια ραχούλες, λόγγοι, βουνά, βρυσούλες». Δεν χρειάζεται κανένας λυρισμός, καμιά νο­­­­­­­­σταλγία σ’ αυτόν τον αποχαιρετισμό, που θα ήταν ψεύτικος πενθισμός άλλωστε. Μπορεί ωστόσο να υπάρξει ένα είδος ρέμβης, ένα είδος αναστοχασμού για το χρόνο που χάθηκε και τις μορφές ζωής που παρήλθαν ανεπιστρεπτί. Η ιστορία, όλων των ειδών τα ιστοριογραφή­μα­­­τα, έχουν ανάγκη αυτόν τον αναστοχασμό. Δεν μπορού­με να κατανοήσουμε αλλιώς αυτόν τον κό­­­σμο, ούτε να τον φανταστούμε. Το να ξαναπερπατήσουμε σήμερα ένα χαμένο από το δάσος ή τις νεροσυρμές μονοπάτι μοιάζει με τη διαδικασία της ψυχανάλυσης, γιατί πρέπει να ανακαλύ­­ψου­­­με αυτόν τον χαμένο δρόμο, να τον φτιάξου­­­με σχεδόν απ’ την αρχή, προσέχοντας τα ελάχιστα σωζόμενα ίχνη, σαν τα ελάχιστα θραύσματα μνήμης του ψυχαναλυόμενου, κι αυτά παρεφθαρ­­μέ­­­να. Έτσι, μέσα απ’ το δικό μας λαχάνιασμα στο πέρασμα του μονοπατιού, ίσως μπορέσου­­με να νιώσουμε την ανάσα των ανθρώπων που φύ­­­λα­­­γαν κάποτε τα κοπάδια, πολεμούσαν, έσκαβαν, συνόδευαν τις σαμαρίνες και τις γιδοβίτσες. Είναι ένα τεράστιο αρχειοτάξιο ορεογνωσί­­ας όλα αυτά, καμιά φορά πιο εύγλωττο από τους σκονισμένους φακέλους των αρχείων. Μας βοηθάει κάπως ν’ ακούσουμε τις φωνές του σώματος, τα νοήματα του σώματος των άλλοτε ζωντανών, αλλά νεκρών πια, ανθρώπων. Γιατί το σώμα νοεί με τον πιο υλικό κι αναντίλεκτο τρόπο. […]»

Κάθε κείμενο του Ελεφάντη, κάθε άρθρο και κάθε σχόλιό του για την πολιτική, την κοινωνία, την ιστορία και τον πολιτισμό, συνιστούσε μια μικρή αλλά τολμηρή ανατροπή, μια ανασκευή του αυτονόητου και του κοινώς αποδεκτού προς όφελος μιας νέας, άτριφτης και γι᾽ αυτό απελευθερωτικής σκέψης, γιατί «τα αυτονόητα δεν είναι ακριβώς έτσι όπως η προφάνειά τους τα εμφανίζει». Ήταν κάθε φορά σαν να λέει (συχνά το έλεγε κιόλας) ότι υπάρχει και άλλος τρόπος να δούμε τα πράγματα, για τον απλούστατο λόγο ότι επειδή τα έχουν φτιάξει άνθρωποι, άνθρωποι πάλι μπορούν, εφόσον το θελήσουν, να τ᾽ αλλάξουν. Γι᾽ αυτό και τα περισσότερα γραπτά του είναι ακόμη φρέσκα, σαν να ᾽χουν μόλις κοπεί από την επικαιρότητά τους˙ διασώζουν και μεταφέρουν ως εμάς τη δροσιά του ασυντέλεστου, του πραγματικού εν τη γενέσει: μπορούσε να ᾽ναι κι αλλιώς.

«Δοκιμιακός λόγος και διανοούμενοι»

«Η γλώσσα του Αγώνα (1940-1949)»

«Τα βουνά. Στα ίχνη μιας τραγικής ζωής»

Επίμετρο: Διονύσης Καψάλης, «Η αύρα που δεν χάνεται ποτέ. Για τον Άγγελο Ελεφάντη»

Ο Άγγελος Ελεφάντης (1936-2008) γεννήθηκε στο Καρπενήσι. Σπούδασε νομικά στην Αθήνα και ανθρωπολογία, κοινωνιολογία και ιστορία στο Παρίσι. Από το 1976 ως το θάνατό του εξέδιδε το περιοδικό Ο Πολίτης, ενώ υπήρξε βασικό στέλεχος των εφημερίδων Εποχή και Αυγή. Η συστηματική αρθρογραφία του (σημαντικό μέρος της οποίας βρίσκεται στον τόμο Διά γυμνού οφθαλμού, 1998), οι μελέτες του (Η επαγγελία της αδύνατης Επανάστασης: ΚΚΕ και αστισμός στο Μεσοπόλεμο, 1976· Στον αστερισμό του λαϊκισμού, 1991· Μας πήραν την Αθήνα… Ξαναδιαβάζοντας την ιστορία 1941-50, 2002), οι μεταφράσεις του, τα πιο προσωπικά του κείμενα (όπως τα Minima Memorialia: η ιστορία του παππού μου, 2001), αλλά και η διαρκής πολιτική δράση και η προσωπική του ακτινοβολία τον ανέδειξαν σε μια από τις πιο εμβληματικές μορφές της ελληνικής αριστεράς.
«Τρία δοκίμια» | Συγγραφέας: Άγγελος Ελεφάντης | Επίμετρο: Διονύσης Καψάλης |Επιμέλεια: Κώστας Σπαθαράκης | Σχήμα: 12×20 | Σελίδες: 96 | Ημερομηνία παρούσας έκδοσης: Δεκέμβριος 2021 | Εκδόσεις Αντίποδες


 

ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ

 
 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

 

Σχετικά με τον αρθρογράφο:

Έχει γράψει 9995 Άρθρα

Στο tetartopress.gr φιλοξενούνται καθημερινά απόψεις, σχόλια και θέματα για επιλεγμένες στιγμές της επικαιρότητας, με έμφαση στην κοινωνία, στο περιβάλλον, στο θέατρο, στον κινηματογράφο, στο βιβλίο, στη μουσική, στα ταξίδια και στην ιστορία. Το tetartopress.gr είναι μια διαδικτυακή εφημερίδα που σκοπό έχει να δώσει µια κριτική µατιά σε θέματα με πολιτιστικό, περιβαλλοντικό και κοινωνικοπολιτικό ενδιαφέρον.

RELATED ARTICLES

 

Back to Top