tetartopress

ΕλΕΔΑ: Η ρήξη δεσμών του ελληνικού σωφρονιστικού συστήματος με τον ευρωπαϊκό νομικό πολιτισμό


Η πρόσφατη ανακοίνωση (3/9/2022) της έκθεσης της Επιτροπής για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων (CPT) του Συμβουλίου της Ευρώπης για την κατάσταση στις ελληνικές φυλακές ήταν μια ιδιαίτερα θλιβερή στιγμή για τη χώρα μας, που πέρασε στα «ψιλά γράμματα» των μέσων ενημέρωσης. Οι ελληνικές φυλακές χαρακτηρίζονται πλέον επισήμως και διεθνώς ως απλές αποθήκες ανθρώπων, μια συνθήκη δηλαδή, που όπως χαρακτηριστικά επισημαίνει η ίδια η CPT, τελεί σε διαρκή και ευθεία αντίθεση με κάθε κανόνα ή πρότυπο του ευρωπαϊκού δικαίου προστασίας των δικαιωμάτων του ανθρώπου. Πρόκειται δυστυχώς για άλλον ένα τομέα όπου πιστοποιείται σταθερή απομάκρυνση της χώρας από τις αρχές ενός σύγχρονου ευρωπαϊκού Κράτους Δικαίου.

Όπως αναλυτικά αναφέρει η Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου:

Η Επιτροπή απειλεί ευθέως, για δεύτερη φορά μετά το 2011, την Ελλάδα με διεθνή εξευτελισμό μέσω δημόσιας σχετικής δήλωσής της, επειδή η χώρα αρνείται επίμονα εδώ και 2 δεκαετίες να συμμορφωθεί με τα ευρωπαϊκά πρότυπα για τη μεταχείριση των κρατουμένων. Σε τέτοια προειδοποίηση η CPT έχει προβεί από το 1992 έως σήμερα σε βάρος μόνον πέντε χωρών (Ρωσία, Τουρκία, Βουλγαρία, Βέλγιο και Ελλάδα).

Η Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕλΕΔΑ) έχει εδώ και καιρό εντοπίσει τα ζητήματα που προμήνυαν αυτή τη θλιβερή εξέλιξη. Για τον λόγο αυτό, μεταξύ άλλων, πραγματοποίησε σχετικό κύκλο συζητήσεων στις 14 Απριλίου 2022, με τίτλο «Η έκτιση των ποινικών κυρώσεων σήμερα: Δικαιώματα κρατουμένων, στόχοι και αστοχίες του εγκλεισμού και η προοπτική των εναλλακτικών μέτρων στην Ελλάδα» και στις 16 Ιουνίου 2022 με τίτλο «Η κοινωνική επανένταξη ξεκινάει από τη φυλακή».

Κεντρικός άξονας των συζητήσεων ήταν η αποτίμηση της παρούσας κατάστασης των ελληνικών φυλακών και των σχετικών σοβαρών επισημάνσεων της Επιτροπής Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης (Μάρτιος 2022), η επανεξέταση του μοντέλου έκτισης των ποινών στην Ελλάδα, η επί της ουσίας απενεργοποίηση των εναλλακτικών της κράτησης μέτρων και η παρατηρούμενη τα τελευταία χρόνια βίαιη απομάκρυνση από τον βασικό πανευρωπαϊκά στόχο της ομαλής επανένταξης, η οποία πρέπει να ξεκινά μέσα από τη φυλακή.

Βασικά συμπεράσματα των συζητήσεων αυτών ήταν ενδεικτικά:

Το έλλειμμα ενός μακροπρόθεσμου και αποτελεσματικού στρατηγικού σχεδιασμού για το σωφρονιστικό σύστημα. Η CPT στις καταληκτικές της παρατηρήσεις επισημαίνει ότι το θεμελιώδες ερώτημα για το τι είδους σωφρονιστικό σύστημα θέλει να διαθέτει η Ελλάδα δεν έχει διερευνηθεί. Μόλις απαντηθεί ολοκληρωμένα το ερώτημα αυτό, πρέπει να διατεθούν και απαιτούμενοι οι πόροι για την υλοποίησή του.

Η διαπίστωση ότι οι νομοθετικές πρωτοβουλίες των τελευταίων ετών εξαντλήθηκαν στην αναστολή του θεσμού της κοινωφελούς εργασίας, σε εκ νέου αυστηροποιήσεις ποινών, μετά τον εξορθολογισμό τους που επιχειρήθηκε με τον νέο Ποινικό Κώδικα το 2019, σε αυστηροποίηση των προϋποθέσεων για τη χορήγηση αδειών, την υπό όρους απόλυση των κρατουμένων και τη μεταγωγή σε αγροτικές φυλακές. Αυτές οι πρωτοβουλίες έβαλαν τέλος σε κάθε ελπίδα για αξιοπρεπή διαβίωση των κρατουμένων στις ελληνικές φυλακές και κυρίως για ομαλή επανένταξή τους και, άρα, για καταπολέμηση της υποτροπής. Στην έκθεση της CPT σημειώνεται επιπλέον με έμφαση ότι οι προαναφερόμενες αλλαγές αναμένεται να επιτείνουν δραστικά τον υπερπληθυσμό.

Το δεδομένο ότι ελλείπει εντελώς κάθε σχεδιασμός για την ουσιαστική αξιοποίηση των εναλλακτικών της κράτησης μέτρων, όπως είναι η κοινωφελής εργασία, η ηλεκτρονική επιτήρηση, η ημιελεύθερη διαβίωση, η εφαρμογή των οποίων όχι μόνο θα συμβάλλει αυτονόητα στη μείωση του υπερπληθυσμού, αλλά σηματοδοτεί ένα μοντέλο έκτισης ποινών προσανατολισμένο στην ομαλή επανένταξη και όχι στον μακροχρόνιο εγκλεισμό. Στην ίδια κατεύθυνση κοινή διαπίστωση είναι η διαχρονική απαξίωση και θλιβερή υποστελέχωση των Υπηρεσιών Επιμελητών Κοινωνικής Αρωγής: αντί η αρμοδιότητά τους να επεκταθεί σε όλες τις περιπτώσεις υπό όρους απόλυσης, ηλεκτρονικής επιτήρησης και άδειας απουσίας, τους έχει κατ’ ουσίαν αφαιρεθεί το βασικό τους αντικείμενο, δηλαδή η υποστήριξη κατά το στάδιο της κοινωφελούς εργασίας. Η CPT αξιώνει να δοθεί έμφαση στα εναλλακτικά της κράτησης μέτρα και υπογραμμίζει ότι ο υπερπληθυσμός δεν είναι ένα πρόβλημα που λύνεται με το χτίσιμο νέων φυλακών, όπως παγίως δείχνουν να πιστεύουν οι κυβερνώντες.

Η απουσία στοχευμένων προγραμμάτων για την ομαλή επανένταξη μέσα στη φυλακή ή μέριμνας για την πρόσβαση των αποφυλακιζομένων στην αγορά εργασίας -ιδίως δια της πληθώρας απαρχαιωμένων κωλυμάτων για την επαγγελματική τους επανένταξη.

Σε μια τέτοια συνθήκη τα δικαιώματα των κρατουμένων δεν μπορεί παρά να τελούν υπό διαρκή αμφισβήτηση και κίνδυνο. Για τον λόγο αυτό άλλωστε η ΕλΕΔΑ, εξέδωσε κείμενο σχετικά με τη θέσπιση αποτελεσματικού ενδίκου βοηθήματος για την προστασία των κρατουμένων από τις γενικές συνθήκες κράτησης.

Τα δομικά αυτά προβλήματα που μαστίζουν τις ελληνικές φυλακές εδώ και δεκαετίες δεν μπορούν πλέον να επιλυθούν από τη δραστηριοποίηση ενός μόνο Υπουργείου, πολλώ δε μάλλον, αν αυτό είναι το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη. Η CPT επισημαίνει ότι πρόκειται για ένα πρόβλημα που πρέπει να αντιμετωπιστεί από την Κυβέρνηση στο σύνολό της, μαζί με το ελληνικό κοινοβούλιο και το δικαστικό σώμα, καθώς και ότι «η μεταρρύθμιση του σωφρονιστικού συστήματος είναι ένα μακροπρόθεσμο σχέδιο που πρέπει να συμβαδίζει με την επείγουσα βελτίωση της καθημερινής ζωής των κρατουμένων».

Την 24η Σεπτεμβρίου 2022 τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση σχέδιο νόμου του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη υπό τον τίτλο «Αναμόρφωση και εκσυγχρονισμός του Σωφρονιστικού Κώδικα». Μάλιστα στην αιτιολογική έκθεση του νομοσχεδίου αναφέρεται ότι: «επιβάλλεται η νομοθετική προσαρμογή του Σωφρονιστικού Κώδικα στις νέες ανάγκες, προκειμένου η εναρμόνιση όλων των σταδίων της ποινικής δίκης, στα οποία περιλαμβάνεται και η έκτιση της ποινής στα σωφρονιστικά καταστήματα, να επιτυγχάνει επωφελή αποτελέσματα για τους κρατούμενους και την προάσπιση των θεμελιωδών δικαιωμάτων τους, εξυπηρετώντας ταυτόχρονα τις επιταγές του κράτους δικαίου».

Ήδη με την πρώτη ανάγνωση του σχεδίου νόμου, η ΕλΕΔΑ νιώθει υποχρεωμένη να επισημάνει ότι, σε πείσμα των προθέσεων που προσχηματικά εκδηλώνει η αιτιολογική έκθεση, οι προτεινόμενες διατάξεις προαναγγέλλουν τη θεσμοθέτηση φυλακών αυξημένης ασφάλειας, υπό όρους περαιτέρω περιορισμών των δικαιωμάτων των κρατουμένων που θα διαβιούν εκεί. Στην πράξη, με τις ρυθμίσεις αυτές, επιβάλλεται στους/ις κρατούμενους/ες για συγκεκριμένα εγκλήματα «δεύτερη τιμωρία» και διευρύνεται γενικότερα ο εγκλεισμός, χωρίς ασφαλιστικές δικλείδες για την προστασία των δικαιωμάτων. Στο πλαίσιο δε αυτό, είναι απλώς μάταιο να αναφερθεί κανείς καν σε οποιαδήποτε προοπτική ομαλής κοινωνικής επανένταξης. Είναι λοιπόν απολύτως σαφές, ότι η θεσμική αυτή εξέλιξη, υπονομεύει κάθε σοβαρή προοπτική σωφρονιστικής πολιτικής αντάξιας ενός σύγχρονου ευρωπαϊκού κράτους δικαίου.

H Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου δεσμεύεται να συμβάλλει με παρατηρήσεις προς την κατεύθυνση ενός ορθολογικού και αποτελεσματικού στρατηγικού σχεδίου για ένα σωφρονιστικό σύστημα με άξονες την προστασία των δικαιωμάτων των κρατουμένων και την ομαλή επανένταξή τους.

Φωτογραφία: https://bit.ly/3E0ncIY

 

ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ

 
 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

 
Η πηγή των παρθένων

«Η πηγή των παρθένων» του Ίνγκμαρ Μπέργκμαν στην Ανδόρα

Η Weirdwave, παρουσιάζει τη σουηδική ταινία «Η πηγή των παρθένων» του Ίνγκμαρ Μπέργκμαν, μια ταινία που σημάδεψε τα κινηματογραφικά πράγματα ...
Ελένη Κυριαζοπούλου

Έκθεση Ζωγραφικής της Ελένης Κυριαζοπούλου στην Black Duck

Η γκαλερί του Black Duck φιλοξενεί την έκθεση ζωγραφικής της Ελένης Κυριαζοπούλου με τίτλο “Momentum” από τις 7 έως τις 17 του ...
Ο γλάρος και η φάλαινα

«Ο Γλάρος και η Φάλαινα» στο Εργοτάξιον

Το παιδικό διαδραστικό μιούζικαλ «Ο Γλάρος και η Φάλαινα» ανεβαίνει κάθε Κυριακή στον Τεχνοχώρο Εργοτάξιον  όπου μέσα από διαδραστικά τραγούδια, ...
Ο «Παιχνιδοποιός» του Γκάρντνερ ΜακΚέυ

Παράταση παραστάσεων για τον Παιχνιδοποιό στο Μικρό Γκλόρια

Ο «Παιχνιδοποιός» του Γκάρντνερ ΜακΚέυ μεταφέρεται στη σκηνή του Μικρού Γκλόρια. Το έργο αυτό ανεβαίνει για πρώτη φορά στην Ελλάδα ...

Σχετικά με τον αρθρογράφο:

Έχει γράψει 11817 Άρθρα

Στο tetartopress.gr φιλοξενούνται καθημερινά απόψεις, σχόλια και θέματα για επιλεγμένες στιγμές της επικαιρότητας, με έμφαση στην κοινωνία, στο περιβάλλον, στο θέατρο, στον κινηματογράφο, στο βιβλίο, στη μουσική, στα ταξίδια και στην ιστορία. Το tetartopress.gr είναι μια διαδικτυακή εφημερίδα που σκοπό έχει να δώσει µια κριτική µατιά σε θέματα με πολιτιστικό, περιβαλλοντικό και κοινωνικοπολιτικό ενδιαφέρον.

RELATED ARTICLES

Back to Top