Τέταρτο

161 Προβολές

Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης: Είναι από τα Μπαλκάνια και δεν φοβούνται

“Μα τι χώρα!” – Vinko Brešan



Η πρώτη μου μέρα στο 60ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης ξεκίνησε και τελείωσε Μπαλκανικά. Και με… πολύ Ορθοδοξία, κάτι, που δεν με παραξενεύει διόλου, αφού στην Σαλονίκη βρίσκομαι, στην καρδιά των Μπαλκανίων.

Το πρωί, καθώς, με μάτια μισόκλειστα από την νύστα, έπαιρνα τον δρόμο για την στάση του λεωφορείου άκουσα μια πιτσιρίκα από το πάνω από το ρέμα Δημοτικό Σχολείο να απαγγέλλει το “Πάτερ Ημών”. Όσο καιρό είχα να ακούσω σχολική προσευχή, σχεδόν, άλλο τόσο είχα να ξυπνήσω πρωί! Αλλά είπαμε, έπρεπε να προλάβω την δημοσιογραφική προβολή της ταινίας “Υπάρχει Θεός, το όνομά της είναι Πετρούνια” (Gospod postoi, imeto i’ e Petrunija) της 45χρονης Σκοπιανής σκηνοθέτιδας Teona Strugar Mitevska. Η ταινία είναι υποψήφια για το Βραβείο LUX, που απονέμει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στην Καλύτερη Ευρωπαϊκή Ταινία της χρονιάς. Η ταινία θα βγει σε λίγες μέρες στις αίθουσες από την AMA FILMS.

Μία 32χρονη άνεργη ιστορικός, η Πετρούνια, επιστρέφοντας στο σπίτι από μια ακόμα καταστροφική συνέντευξη για δουλειά, θα “πέσει” πάνω στην τελετή του Αγιασμού των υδάτων και, θέλοντας η χρονιά της να έχει λίγη παραπάνω τύχη, θα βουτήξει στα παγωμένα νερά και θα πιάσει τον Σταυρό!

“Υπάρχει Θεός, το όνομά της είναι Πετρούνια” – Teona Strugar Mitevska


Αυτή, όμως, η, για τους άντρες τεράστια βλασφημία, θα προξενήσει την οργή τους, που ζητούν επίμονα από τον παπά να πάρει πίσω τον Σταυρό, κι από την αστυνομία την σύλληψη της βλάσφημης Πετρούνια! Ναι, πού έχει παρανομήσει η Πετρούνια; Ποιο Νόμο των Ανθρώπων, αλλά και του Θεού παρενέβη; Απολύτως κανέναν!

Τελικά θα προσαχθεί στο αστυνομικό τμήμα, χωρίς να της απαγγελθεί καμιά κατηγορία, και θα κρατηθεί μέχρι το βράδυ, οπότε και θα αφεθεί ελεύθερη. Εκεί θα συμβούν απίστευτα γεγονότα, αποκαλυπτικά μιας κοινωνίας, που βρίσκεται σε απόλυτη διάλυση.

Μοναδικό το φινάλε, όπου η Πετρούνια καθώς έχει βγει από το αστυνομικό τμήμα της επαρχιακής πόλης των Σκοπίων, βγάζει από το σακίδιό της τον Σταυρό και τον δίνει στον παπά λέγοντάς του: “Πάρτον. Αυτοί, που τον θέλουν τόσο πολύ, τον έχουν περισσότερο ανάγκη από μένα”. Ένα φινάλε τόσο ειρωνικό, όσο ακριβώς χρειάζεται, αν όχι για να σκοτώσει, σίγουρα, όμως για να ρίξει μια δυνατή γροθιά στην μισαλλοδοξία, την υποκρισία και τον φαρισαϊσμό.


Το πρόγραμμα στη συνέχεια είχε “Αμερικάνικη Ληστεία” (American Animals) του Bart Layton – ταινία διαλεγμένη από τον John Waters το μεγάλο τιμώμενο πρόσωπο του φετινού Φεστιβάλ – και “Babyteeth” της Shannon Murphy. Κάποια στιγμή μελλοντικά μπορεί και να γράψω κάτι περισσότερο.

Κάπως έτσι οδηγήθηκα στην τελευταία ταινία της πρώτης μου μέρας στην μεγάλη των εικόνων γιορτή! Και τι ταινία! Και από ποιόν σκηνοθέτη φτιαγμένη! Ο 55χρονος Κροάτης Vinko Brešan είναι παλιός γνώριμος του Φεστιβάλ και του Bαλκανικού του Τμήματος “Ματιές στα Βαλκάνια” (“Balcan Survey”), που είναι παιδί του Δημήτρη Κερκινού.

Όλες του, σχεδόν, οι ταινίες έχουν προβληθεί στην Σαλονίκη κάτι για το οποίο ένοιωσε την ανάγκη, προλογίζοντας την ταινία του, να ευχαριστήσει τον Δημήτρη Κερκινό λέγοντάς του: “Σ’ ευχαριστώ Δημήτρη, για την αγάπη και την φροντίδα στις ταινίες μας και για την δυνατότητα, που μας δίνεις, όλα αυτά τα χρόνια να δείξουμε τι αξίζουμε”.

Η ταινία “Μα τι χώρα!” (Koja je ovo drzava! – What A Country!), παρουσιάζεται εντελώς λανθασμένα σαν κωμωδία. “Γράφουν, ότι η ταινία μου είναι μια κωμωδία, αλλά αυτό είναι λάθος!”, διευκρίνισε χαρακτηριστικά στην συζήτηση με τους κινηματογραφόφιλους μετά την προβολή ο σκηνοθέτης.

“Μα τι χώρα!” – Vinko Brešan


Με Μπαλκανικό χιούμορ ο Brešan, μέσα από την ιστορία ενός στρατηγού, που πρόσφερε τα πάντα στον αγώνα για την ανεξαρτησία και το μόνο, που θέλει, πια, είναι να… αυτοκτονήσει, καταθέτει μαεστρικά σαν σκηνοθέτης και με σπαρακτική απόγνωση σαν άνθρωπος και Κροάτης το απόλυτο γκρέμισμα του ονείρου.

Διαβάστε σύνοψη: “Ένας Κροάτης στρατηγός βασανίζεται από ενοχές και αυτοκτονικό ιδεασμό. Ένας υπουργός της κροατικής κυβέρνησης επισκέπτεται τις φυλακές και, για αδιευκρίνιστους λόγους, κλειδαμπαρώνεται σε μια αίθουσα αφιερωμένη στους ήρωες της πατρίδας. Μια ομάδα υπερήλικων συνταξιούχων κλέβει τα λείψανα του πρώτου προέδρου της Κροατίας Φράνιο Τούτζμαν. Ιδού τα κεντρικά πρόσωπα αυτής της ξέφρενης πολιτικής σάτιρας, που τολμά να αγγίξει εθνικά ταμπού, προτρέποντας μια ταλαιπωρημένη χώρα να κάνει το πρώτο βήμα προς τον αυτοκριτικό αναστοχασμό.”

Το “Μα τι χώρα!” είναι το αδερφάκι του “How the War Started on My Island” (Kako je počeo rat na mom otoku), πρώτη ταινία του σκηνοθέτη με την οποία τον πρωτογνωρίσαμε στην Σαλονίκη το 1996.

“Το 1995, όχι μόνο εγώ, αλλά όλοι μας, πιστεύαμε, ότι η Κροατία θα μπορούσε να γίνει το καλύτερο μέρος στην Γη και οι Κροάτες θα μπορούσαμε να δημιουργήσουμε όλες τις επιθυμίες μας, Και τώρα…”

Ένα από τα μεγάλα χαρίσματα της ταινίας είναι το φοβερό της σενάριο. Ο σκηνοθέτης το έγραψε μαζύ με τον Mate Matisic, τον οποίο και ρώτησε μετά την ολοκλήρωση του σεναρίου περιμένοντας τις έντονες αντιδράσεις των συμπατριωτών τους: “Τι θα κάνουμε μ’ ένα σενάριο σαν αυτό;”. Τους απηύθυναν απειλές και τους χαρακτήρισαν προδότες, αλλά, όπως, χαρακτηριστικά μας είπε ο σκηνοθέτης: “Όταν έχεις περάσει τα 55 είσαι αρκετά μεγάλος για να φοβάσαι. Και από την άλλη εάν δεν μπορείς να αντιμετωπίσεις τις όποιες αντιδράσεις καλύτερα ας κάνεις κάτι άλλο κι όχι κινηματογράφο!”

Μακάρι μετά το πέρασμά της από την Σαλονίκη, η ταινία να βρει διανομή και στην πατρίδα μας. Άλλωστε η απογοήτευση δεν πλάκωσε μόνο την Κροατία, αλλά όλα τα Μπαλκάνια…


Παίρνοντας το λεωφορείο της επιστροφής στο σπίτι “έπεσα” πάνω σε θρησκευόμενο (νεαρό, μάλιστα!) οδηγό, που είχε δυνατά την Λειτουργία της Παρασκευής. Προς στιγμή αναρωτήθηκα ένα αντί για την Γέννηση έρχεται η Σταύρωση, αλλά μου άρεσε το όλο σκηνικό και αφέθηκα.

Στην διαδρομή σκεπτόμουν πόσο Χριστιανικά “άνοιξε” και “έκλεισε” η πρώτη μου Φεστιβαλική μέρα! Ενώ η Λειτουργία στο ραδιόφωνο του λεωφορείου καλά κρατούσε, έφερα στο μυαλό μου τις Μπαλκανικές εικόνες, που είχαν αξιωθεί οι “γυμνοί οφθαλμοί” μου. Κι ένοιωσα να με τυλίγει μια γλυκιά απόγνωση, που γεννήθηκα και συνεχίζω να είμαι Μπαλκάνιος…


 

ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ

 
 
 
 
 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

 
Σχετικά με τον αρθρογράφο:
Έχει γράψει 23 Άρθρα

Νικόλαος Ε. Καββαδίας. Εθισμένος στις Κινούμενες Εικόνες και την Στρογγυλή Θεά. Από επιλογή ραδιοφωνικός παραγωγός, κατά περίσταση κινηματογραφικός "κριτικός" κι από ανάγκη διοργανωτής κινηματογραφικών προβολών. Βλέπει τα πάντα διά "γυμνού οφθαλμού" κι ακόμα ψάχνει τον δρόμο της επιστροφής στην παιδική αλάνα. Σαν πραγματικό κουρέλι τραγουδάει ακόμα.

RELATED ARTICLES

Back to Top