Τέταρτο

100 Προβολές

Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης: Η ανάγκη της επιστροφής της ψυχής μας στο δάσος



«Ο πυρετός» (A Febre)
Σκηνοθεσία: Maya Da-Rin
Βραζιλία, 2019.

Μετά τον πρόσφατο χαμό της γυναίκας του, ο Ζουστίνο, φύλακας στα αχανή ναυπηγεία της Μανάους, ζει με τη νοσοκόμα μοναχοκόρη του. Όταν θα του ανακοινώσει πως φεύγει για σπουδές στη Μπραζίλια, ο Ζουστίνο θα προσβληθεί από έναν μυστηριώδη πυρετό, τον οποίο οι γιατροί αδυνατούν να εξηγήσουν ή να γιατρέψουν.

Μπορεί, άραγε, να έχει χαθεί πια όλη αυτή η συλλογική μνήμη που έχει καταγραφεί στο ασυνείδητο της ξεριζωμένης Ινδιάνικης φυλής, που αφορούσε τη θεώρηση όλων των στοιχείων της φύσης σαν ζωντανούς οργανισμούς, σαν πνευματικές δυνάμεις; Οι Ινδιάνοι «που έχουν πια εξημερωθεί» (όπως τους χαρακτηρίζει, στην ταινία, ένας λευκός Βραζιλιάνος  που αποκαλύπτει το ρατσισμό του σιγά σιγά), έχουν εγκαταλείψει τον παραδοσιακό τρόπο ζωής τους και τα χωριά τους ώστε να δουλεύουν σαν νυχτοφύλακες στα λιμάνια του Αμαζονίου. Ζουν στις παρυφές της μεγαλούπολης, σε μια παραγκούπολη με χωμάτινους δρόμους, σε σπίτια χτισμένα με φτηνό μπετόν. Τώρα πια, δεν καλλιεργούν την τροφή τους ούτε κυνηγάνε ζώα με σκοπό να τραφούν- αντίθετα, τώρα, μαγειρεύουν έτοιμες τροφές από τα σούπερ μάρκετ. Πολλοί από τη νέα γενιά αυτών των Ινδιάνων που έχουν γεννηθεί στις μεγάλες πόλεις (θα μπορούσαμε να τη χαρακτηρίσουμε ως μια δεύτερη γενιά Ινδιάνων που έχει μεγαλώσει μόνο στην πόλη) βάζουν στο ζύγι, από τη μία, το ενδιαφέρον τους για την αρρώστια του πατέρα τους που ζει μόνος του στην πόλη κι από την άλλη, τις δυσκολίες να συμβιώσουν μαζί του στα λίγα τετραγωνικά των σπιτιών τους, να χωρέσουν τους γονείς τους μαζί με την οικογένειά τους. Τώρα πια βαραίνει το δεύτερο στην τελική τους απόφαση…


Τα ιατρικά κέντρα στην πόλη, στελεχωμένα με γιατρούς που συμπεριφέρονται ανθρώπινα σ’ όλους τους ασθενείς, συστήνουν εξετάσεις, κάνουν διαγνώσεις και συνταγογραφούν φαρμακευτικές αγωγές. Όμως, πως να διερευνήσεις τη φύση μιας ασθένειας όταν οι εξετάσεις της σύγχρονης ιατρικής δεν έχουν εξατομικευμένο χαρακτήρα για κάθε άνθρωπο; Και πως να πλησιάσεις τον εξατομικευμένο χαρακτήρα κάθε ασθενή εάν αυτός δεν σου μιλήσει για τα όνειρά του; Κι αν οι εξετάσεις δεν δείχνουν τίποτα αλλά ο πυρετός συνεχίζεται; Οι Ινδιάνοι, έστω κι αν ζουν πια στην πόλη, εξακολουθούν να πιστεύουν ότι μέσα από τα όνειρα, μπορείς να μάθεις τι τρώει την ψυχή ενός ανθρώπου ώστε να ξέρεις πως να τον θεραπεύσεις.

Οι φυσιογνωμίες των Ινδιάνων της πόλης, έχουν αποτυπωμένη πάνω τους τη στωικότητα, ένα χαμόγελο που πάγωσε θαρρείς για πάντα στα χείλη τους αλλά δεν παύει να εκπέμπει θέρμη, τα πρόσωπά τους φαίνονται μόνιμα με μια συγκεκριμένη έκφραση χαραγμένη πάνω τους που, όμως, κρύβει κάτι αγέρωχο, σαν απόρροια των αναμνήσεων μιας αρχέγονης σοφίας, μέσα από τον επί αιώνες τρόπο ζωής τους που σεβόταν τη φύση. Δεν έχουν σβήσει ακόμα λοιπόν αυτές οι συλλογικές αναμνήσεις. Στο τραπέζι που κάθονται για να φάνε και να συζητήσουν, ο τόνος της φωνής τους είναι ήρεμος, χωρίς εκρήξεις ενθουσιασμού, χωρίς να ξεχειλίζει κάποιο συναίσθημα και τα λόγια είναι λίγα αλλά ουσιαστικά. Η θέρμη της επικοινωνίας τους δεν προκύπτει αβίαστα μονάχα- είναι καταγραμμένη μέσα στο συλλογικό τους ασυνείδητο κι αναδύεται από κει κάθε φορά. Και το μεγάλο ταξίδι που ονειρεύονται να κάνουν, είναι για την ψυχή τους να διαβεί τον Αμαζόνιο, σαν ένα σύγχρονο Στύγιο ποταμό και να ξαναγυρίσει στο πυκνό δάσος.


Η 40χρονη Βραζιλιάνα σκηνοθέτιδα Μάγια Nτα-Ρεν στην ταινία της «Ο Πυρετός» – που είδαμε στην 4η μέρα του 60ου φεστιβάλ κινηματογράφου Θεσσαλονίκης- δεν ηθογραφεί, δεν εξυμνεί την παράδοση, δεν εξωραΐζει το παρελθόν. Καταγράφει σε φυσικούς χρόνους τις συναντήσεις και τις συζητήσεις μεταξύ των ηρώων της, μας μεταδίδει οικειότητα στην παρατήρησή μας της καθημερινής ζωής των Ινδιάνων στη μεγάλη πόλη και των δυσκολιών τους για να προσαρμοστούν σ’ αυτήν. Νιώθουμε σαν να μας μεταδίδεται κάτι απ’ αυτές τις αναμνήσεις του πολιτισμού τους, απ’ αυτές που έχουν ακόμα διαφυλαγμένες. Στοχαστικά, αδιατάρακτα, εκφράζει τη θλίψη της για τη δυστυχία της ανθρωπότητας μετά την απομάκρυνσή της από τη φύση και την αλαζονική καθυπόταξή της στο όνομα της οικονομικής ανάπτυξης, που, νομοτελειακά θαρρείς, θα οδηγεί πάντα σε κοινωνικές ανισότητες και στη δυστυχία των πολλών. Μόνο που δεν έχουν γίνει αντιληπτοί ακόμα αυτοί οι κίνδυνοι…

Οι συμβολισμοί της ιστορίας της μας το λένε ξεκάθαρα: όποιο ζωντανό πλάσμα θέλει να επιβιώσει στους σημερινούς καιρούς, πρέπει να σκοτώσει κάθε μορφή ζωής που έχει ζωντανές ακόμα τις ρίζες της επαφής του με τη φύση, που δεν θέλει να προσαρμοστεί στο πνεύμα των καιρών. Είτε επιβολή είτε αφανισμός, δεν υπάρχει ενδιάμεση, ανθρώπινη κατάσταση σ’ αυτούς τους καιρούς που ζούμε. Κι αυτοί που θα επικρατήσουν, θα είναι οι λίγοι σε βάρος των πολλών… Η μόνη ελπίδα, μας λέει η Ντα-Ριν, είναι να έχουμε μια παρόμοια επιθυμία με τους Ινδιάνους: το τελευταίο ταξίδι της ζωής μας, με την υλική μας μορφή, να είναι η επιστροφή από την οικονομική ανάπτυξη στον πολιτισμό. Ίσως, τότε, από το δάσος να επανέλθουμε στη ζωή, σε όποια μορφή κι αν θα είναι τότε αυτή, εξαγνισμένοι πια, αναβαπτισμένοι στην αρχέγονη μνήμη της ανθρωπότητας.


ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ
 
 
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
Σχετικά με τον αρθρογράφο:
Έχει γράψει 36 Άρθρα

Εκείνες τις ατέλειωτες ελεύθερες ώρες των φοιτητικών χρόνων στην δεκαετία του '80, η ανάγκη για τη διαμόρφωση μιας προσωπικής ταυτότητας, να ξέρεις τουλάχιστον ποιος δεν είσαι, βρήκε καταφύγιο στην κινηματογραφοφιλία, στα διαβάσματα των κριτικών για ταινίες και στις συζητήσεις γύρω απ' αυτές. Με τα χρόνια, μετά από ναρκισσισμούς κι επιδείξεις, αυτό που μένει στο τέλος είναι το να είσαι επιτέλους ανοιχτός στο να μαθαίνεις διαρκώς τι σ' αρέσει, τι δεν σ' αρέσει, τι παύει να σ' αρέσει και τι αρχίζει να σ' αρέσει. Έτσι, ταυτόχρονα, είναι δυνατό επιτέλους, να μπορείς να δεχθείς τι αρέσει και τι δεν αρέσει και στον άλλον. Ο κινηματογράφος είναι σαν ένα δεύτερο σπίτι που μπορεί να χωράει όλο και πιο πολλούς. | [email protected]

RELATED ARTICLES

Back to Top

menu