Τέταρτο
403 Προβολές

«Το Μεγάλο μας Τσίρκο». Μια πολιτική δήλωση του Ιάκωβου Καμπανέλλη

to_megalo_mas_tsirko_3 big




«Το µεγάλο µας τσίρκο» του Ιάκωβου Καµπανέλλη (3/12/1922 – 29/3/2011) που επέζησε από το καθεστώς της χούντας χάρη στην ευφυΐα του συγγραφέα του και την ενθουσιώδη υποδοχή του κοινού, συγκρίθηκε µε «πολιτική συγκέντρωση διαµαρτυρίας» και χαρακτήρισε την εποχή του. Όπως θα µπορούσε να χαρακτηρίζει κάθε εποχή που διακρίνεται από εκπτώσεις στη δηµοκρατία, τεράστιες κοινωνικές ανισότητες και αναζήτηση ουσιαστικής ελευθερίας.

Ένα σημαδιακό έργο για την περίοδο της χούντας, σύμβολο για το νεοελληνικό θέατρο και σταθμός για την ελληνική θεατρική µουσική με την ανεπανάληπτη φωνή του Νίκου Ξυλούρη να τραγουδάει το «Φίλοι κι αδέλφια» και τα άλλα τραγούδια του Ξαρχάκου.

Η Νίκη Μαυραγάνη, εγγονή του Ιάκωβου Καµπανέλλη, μιλόντας για το «Μεγάλο µας τσίρκο» στον Ανδρέα Τσιλίρα, στο αφιέρωμα της εφημερίδας «Τέταρτο» (Νοέμβριος 2013), με αφορμή την συμπλήρωση σαράντα χρόνων από την πρώτη παράσταση (22/6/1973) αναφέρει πως «∆εν ήταν µόνο µια παράσταση – σταθμός, ήταν µια πολιτική δήλωση του παππού µου…».

Η Νίκη Μαυραγάνη, εγγονή του Ιάκωβου Καµπανέλλη, δεν έζησε φυσικά την πρώτη ιστορική παράσταση του 1973, παρακολούθησε όμως όλη την πορεία του ανεβάσματός της από το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδας (2012). Έτσι απέκτησε µια επιπλέον ειδική σχέση µε το «Μεγάλο µας τσίρκο», πέρα από τη συγγενική της σχέση µε το συγγραφέα του.


Ο κόσμος τα εισιτήρια της παράστασης τα έλεγε «ψήφους»

Η µητέρα της Νίκης, Κατερίνα Καµπανέλλη, είναι υπεύθυνη του αρχείου του Ιάκωβου Καµπανέλλη και επιμελείται και την επίσημη ιστοσελίδα του (www.kambanellis.gr). Έχοντας ακούσει από πρώτο χέρι όλες τις διηγήσεις, τα γνωστά και άγνωστα περιστατικά που αποτελούν την ιστορία του έργου και της πρώτης ιστορικής του παράστασης μοιράζεται μαζί μας µερικές από τις πτυχές αυτής της ιστορίας.

Έχοντας γράψει ένα τόσο υπέροχα υπαινικτικό κείμενο, ήταν επόμενο ότι ο Καµπανέλλης θα έβρισκε κι έναν εξίσου ευφάνταστο τρόπο για να το διασώσει από τη λογοκρισία.

«Κάθε µέρα ο Καµπανέλλης έπρεπε να υποβάλλει το κείμενο της παράστασης προς έγκριση από την επιτροπή της λογοκρισίας. Έγραφε λοιπόν επιπλέον κείμενα που περιείχαν φράσεις ξεκάθαρα ενάντια στο καθεστώς (π.χ. «Κάτω η Χούντα» κ.τ.λ.), η λογοκρισία όπως αναμενόταν τα έκοβε κι έτσι έμενε κάθε φορά το κείμενο του έργου που πραγματικά ήθελε να παιχτεί…».

Κάθε µέρα έξω από το θέατρο γινόταν αληθινή διαδήλωση. Ούτε οι πολύ συχνές επεμβάσεις των αρχών, ούτε οι συλλήψεις των πρωταγωνιστών και άλλων συντελεστών κατάφεραν να µειώσουν την επιρροή του. Το «Μεγάλο µας τσίρκο» είχε πετύχει το στόχο του να γίνει µια «κωμωδία» που θα άναβε τη σπίθα.

«Ο κόσμος ένιωθε πως έκανε αντίσταση παρακολουθώντας και στηρίζοντας την παράσταση. Είναι χαρακτηριστικό πως όταν ήθελε να προµηθευτεί εισιτήρια, τα έλεγε ψήφους κι όχι εισιτήρια. Είχε τεράστια επίδραση στην ψυχολογία του κοινού κι επηρέασε αρκετούς ανθρώπους να ενεργοποιηθούν ενάντια στη χούντα».

Αυτό ήταν το «Μεγάλο µας τσίρκο»: Μια εξαιρετική αφορμή διαµαρτυρίας µέσω της τέχνης και ένα «Ξύπνημα» από αυτά που πάντα έχει ανάγκη ο κόσμος σε δύσκολες στιγμές ή σε αντιδημοκρατικές συνθήκες.


«Το Μεγάλο μας Τσίρκο». Μια παράσταση θρύλος για το ελληνικό θέατρο

(Απόσπασμα από άρθρο της Μαριάννας Ξυνή στην Εφημερίδα «Τέταρτο» 10/11/2013)

Το 1973 η Τζένη Καρέζη ζητά από τον Ιάκωβο Καµπανέλλη να γράψει ένα έργο για να ανεβαστεί από τον θίασο των Καρέζη – Καζάκου. Το αποτέλεσμα ήταν ένα µουσικοθεατρικό έργο µε αντιστασιακό µήνυµα, που έμελλε να γίνει µια παράσταση θρύλος για το ελληνικό θέατρο όχι µόνο των χρόνων εκείνων.

Το έργο στηρίχτηκε στη σάτιρα και την παρωδία και είχε την επιθεωρησιακή δομή µιας µουσικής παράστασης µε σπονδυλωτά σκετς που διαπερνούσαν ολόκληρη σχεδόν την ελληνική ιστορία από τον Φίλιππο της Μακεδονίας στο Μαντείο των Δελφών, τη βασιλεία των Βυζαντινών Κοµνηνών, την Τουρκοκρατία, τη βασιλεία το Όθωνα και τα γεγονότα της 3ης Σεπτεμβρίου του 1843, τη Μικρασιατική Καταστροφή και τον εθνικό διχασμό, µέχρι τα χρόνια της κατοχής.

Στην επιτροπή λογοκρισίας υποβλήθηκε ως ιστορική κωμωδία τµηµατικά και χωρίς σειρά, ενώ παράλληλα υποβάλλονταν και επεισόδια που δεν επρόκειτο να παιχτούν, τα οποία θα λειτουργούσαν ως αλεξικέραυνα µε αντιδικτατορικά στοιχεία εντελώς πασιφανή, που σαφώς θα αποβάλλονταν. Το κείμενο εγκρίθηκε και οι παραστάσεις σε σκηνοθεσία του Κ. Καζάκου άρχισαν στις 22 Ιουνίου 1973. Ακολούθησε µια περιπέτεια ανεβασμάτων, µε το κείμενο συχνά να αλλάζει, τους αστυνομικούς να είναι παρόντες στις παραστάσεις και το ζευγάρι των πρωταγωνιστών να οδηγηθεί στις φυλακές ΕΑΤ-ΕΣΑ.

Οι περισσότεροι από τους 400.000 θεατές που το παρακολούθησαν σε Αθήνα και επαρχία βρήκαν µέσα από το έργο τον τρόπο να διαµαρτυρηθούν και να νιώσουν ελεύθεροι, ενώ ο δηµιουργός του δήλωνε ικανοποιημένος διότι κατάφερε να κάνει µια δικτατορία να φοβηθεί από το θέατρο.


cebcceb5ceb3ceb1cebbcebf-cebcceb1cf82-cf84cf83ceafcf81cebacebf


 

ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ

 
 
 
 
 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

 
 

Σχετικά με τον αρθρογράφο:

Έχει γράψει 5921 Άρθρα

Στο tetartopress.gr φιλοξενούνται καθημερινά απόψεις, σχόλια και θέματα για επιλεγμένες στιγμές της επικαιρότητας, με έμφαση στην κοινωνία, στο περιβάλλον, στο θέατρο, στον κινηματογράφο, στο βιβλίο, στη μουσική, στα ταξίδια και στην ιστορία. Το tetartopress.gr είναι μια διαδικτυακή εφημερίδα που σκοπό έχει να δώσει µια κριτική µατιά σε θέματα με πολιτιστικό, περιβαλλοντικό και κοινωνικοπολιτικό ενδιαφέρον.

Back to Top